Washington dreigt met acties na tegenhouden inspectieteam

WASHINGTON (Reuters, AFP, AP) - De spanningen tussen Irak en de Verenigde Staten lopen op. Bagdad heeft na twee maanden opnieuw een door Amerikanen gedomineerd wapen-inspectieteam het werken onmogelijk gemaakt. Washington dreigt met stappen. En de Russen hebben al laten weten dat zij in het conflict willen bemiddelen, zoals zij dat bij de vorige confrontatie ook deden.

Washington sluit geen enkele optie uit als het erom gaat Irak te dwingen de wapeninspecteurs hun werk te laten doen. De Unscom, de speciale commissie van de Verenigde Naties, die toeziet op de Iraakse ontwapening, dient onvoorwaardelijke toegang tot alle verdachte plaatsen te hebben, zei Madeleine Albright, de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken.

De Amerikanen zullen zonodig op eigen houtje optreden tegen Irak, als Bagdad volhardt in het tegenwerken van de Unscom, zei een woordvoerder van het Witte Huis. “Het is altijd beter om in overeenstemming met anderen te handelen als we dat kunnen. Maar we zien er niet tegen op om alleen op te treden, als dat nodig blijkt”, dreigde zegsman Mike McCurry. Zonder een militair ingrijpen aan te kondigen, wees hij op de aanwezigheid van twee grote Amerikaanse eenheden met vliegdekschepen in het Golfgebied.

Het Witte Huis herhaalde de eis van president Clinton dat de Verenigde Naties zich krachtig moeten opstellen tegenover Irak als het land Amerikanen van de inspectieteams uitsluit. De Veiligheidsraad hield gisteren een vergadering achter gesloten deuren over de opgelopen spanning. De Amerikanen pleitten voor veroordeling van Irak, omdat het in strijd met de resoluties van de VN-Veiligheidsraad handelt.

Moskou nam gisteren al direct het initiatief tot bemiddeling om daarmee “een nieuwe escalatie in de betrekkingen tussen Bagdad en de VN te voorkomen”. Moskou voerde besprekingen met Bagdad en met leden van de Veiligheidsraad. Ook sprak de Russische minister van buitenlandse zaken, Jevgeni Primakov, met zijn Amerikaanse collega Albright.

Primakov wist in november in de kwestie Irak een compromis te bereiken. Hij beloofde Irak toen om voor een evenwichtigere samenstelling van de inspectieteams te zorgen. Juist het grote aandeel Amerikanen in enkele Unscom-teams is Bagdad een doorn in het oog. Irak heeft ook grote moeite met de Amerikaanse leider van het tegengehouden team, de Golfoorlogveteraan Scott Ritter. Bagdad noemt deze oud-officier van de mariniers een onruststoker en verdenkt hem van spionage.

De groep inspecteurs onder leiding van Ritter bestaat uit negen Amerikanen, vijf Britten, een Rus en een Australiër. De Irakezen weigerden het team te begeleiden toen Ritter een wapeninstallatie wilde binnengaan, waarop Ritter het onderzoek afblies. Andere inspectieteams konden wel gewoon aan de slag. Het Iraakse verbod blijft van kracht totdat het team van Ritter een “meer evenwichtige samenstelling” heeft, aldus Bagdad.

De inspecteurs moeten nagaan of Irak alle massavernietigingswapens heeft ontmanteld, een voorwaarde voor de opheffing van de sancties die in 1990 werden ingesteld nadat de troepen van Saddam Hoessein het buurland Koeweit waren binnengevallen.