Kabinetsvoorstel moet bij artsen angst voor vervolging verminderen

Van onze parlementsredactie DEN HAAG - Het kabinet wil dat regionale toetsingscommissies gevallen van euthanasie gaan beoordelen, voordat het openbaar ministerie zich erover buigt. De ministerraad heeft dit besloten op voorstel van de ministers Borst (D66, volksgezondheid) en Sorgdrager (D66, justitie).

Met het op afstand zetten van de officier van justitie hoopt het kabinet te bewerkstelligen dat artsen vaker bereid zullen zijn te melden als ze euthanasie toepassen of hulp verlenen bij zelfdoding. Eind november vorig jaar bleek uit een onderzoek onder 800 artsen die uitvoerig zijn ondervraagd, dat artsen die melding in zestig procent van de gevallen achterwege laten. Doorslaggevend daarbij is de angst voor strafvervolging.

De regionale toetsingscommissies gaan bestaan uit artsen, ethici en juristen. De commissie bekijkt of een arts die euthanasie toepaste of een patiënt hielp bij zelfdoding, zorgvuldig heeft gehandeld. Vervolgens stelt ze een advies op voor justitie. Doorgaans, is de bedoeling, zal die zich laten leiden door het advies van de toetsingscommissie. Vindt die dat de arts zorgvuldig heeft gehandeld, dan hoeft deze in de meeste gevallen niet benauwd te zijn voor strafvervolging. Maar het openbaar ministerie houdt wel de vrijheid om de zaak zelf nog te onderzoeken en eventueel toch tot strafvervolging over te gaan. Euthanasie blijft ook opgenomen in het wetboek van strafrecht opgenomen.

Volgens de nu geldende meldingsprocedure meldt de behandelend arts het aan de gemeentelijke lijkschouwer, als er sprake is van euthanasie of hulp bij zelfdoding. Deze licht de officier van justitie in en die besluit al dan niet te vervolgen.

Onderzoek naar de werking van die meldingsprocedure leverde echter de conclusie op dat artsen in de meeste gevallen (60 procent) niet melden. In 1995 werd 3200 keer een beslissing genomen tot bewust levensbeëindigend handelen.

Zo'n 900 keer per jaar beëindigt een arts het leven van een patiënt zonder dat die er nadrukkelijk om heeft gevraagd. Voor gevallen van euthanasie bij mensen die hun wensen op dit punt niet kenbaar kunnen maken (zogenoemde wilsonbekwamen, zoals pasgeborenen en mensen die in coma liggen) wil het kabinet een aparte meldingsprocedure instellen.

De ministers Borst en Sorgdrager sturen de Tweede Kamer vandaag een reactie op de resultaten van het onderzoek naar de meldingspraktijk.