Natuurmonumenten wenst meer onderzoek naar noodzaak Maasvlakte 2

ROTTERDAM - Natuurmonumenten is not amused, maar verontrust? “Nee dat niet, wél vind ik dat Rotterdam er niet verstandig aan doet zo eenzijdig vanuit eigen belang te praten.” Jan Willem van Rijn van Alkemade reageert laconiek op de nieuwjaars-oprisping van de Rotterdamse havenwethouder Van den Muijsenberg, dat een tweede Maasvlakte bespoedigd kan worden door een speciale wet, een 'lex specialis'.

De Rotterdamse haven lijkt een voorjaarsoffensief te hebben ingezet voor een tweede Maasvlakte bij Voorne. Op Oudejaarsdag lieten wethouder Herman van de Muijsenberg en directeur Steven Lak van het Havenbedrijf met enig klaroengeschal weten, dat de haven haar kont niet meer kan draaien. Uitbreiding voor de kust met de voorgenomen tweeduizend hectare moet versneld lucht verschaffen aan mainport Rotterdam. En ter voorkoming van slepende procedures studeren - volgens beide havenfunctionarissen - enkele departementen al op een speciale wetgeving voor Maasvlakte 2, die met de berucht geworden naam lex specialis.

Jan Willem van Rijn van Alkemade, inspecteur voor Zuid-Holland en Zeeland van Natuurmonumenten, begrijpt best dat Rotterdam haast heeft en beslissingen wil forceren. “Maar er is een publieke discussie gaande, de zogeheten nationale nut- en noodzaakdiscussie Maasvlakte 2.

Het was de bedoeling van de overheid, die de discussie heeft opgezet, hiermee vorm te geven aan een nieuw soort besluitvorming na de ervaringen met de Betuwelijn. En daar kan best een keuze vóór Maasvlakte 2 uit voortkomen. Dat betekent nog niet dat de gebruikelijke procedures (Procedure Planologische Kernbeslissing) opzij moeten worden gezet. De overheid behoort te staan voor zorgvuldige afwegingen. Wethouder Van den Muijsenberg moet bedenken dat het niet goed is in Nederland een lex specialis-aanpak te bevorderen, terwille van het doordrukken van plannen.''

Van Rijn vindt dat het belang van de haven niet boven het zorgvuldig afwegen mag gaan. En dat de waarden van de natuur - in dit geval de duinen van Voorne en van Goeree - niet onder het tapijt mogen worden geveegd. De havenwethouder zei op Oudejaarsdag klagelijk dat Rotterdam alsmaar 'nee' moet verkopen aan bedrijven die ruimte zoeken. En hij betoogde dat er geen alternatief is voor de door Rotterdam fel begeerde uitbreiding in zee. Behoren we daarvoor geen oog te hebben uit overwegingen van nationaal belang?

Van Rijn van Alkemade: “De haven is een nationaal belang, maar de duinen van Voorne, en die van Goeree, zijn van geen minder nationaal belang. De haven grenst aan het misschien wel belangrijkste duingebied van Europa.”

“Een nieuw element in de hele discussie vind ik dat de totale overslag in de Roterdamse haven in 1996 licht daalde, en dat de containersector minder is gegroeid dan vorige jaren. Die afvlakkende groei is wezenlijk, omdat in de prognoses wordt uitgegaan van voortgaande groei van de havenactiviteiten. Er zijn nog andere signalen. In de nut- en noodzaakdiscussie kwam bijvoorbeeld naar voren hoeveel alternatieven voor ruimte er in de andere zogeheten transportregio's zijn. Laten we evenmin vergeten, dat in het huidige Rotterdamse havengebied meer ruimte is dan altijd wordt gezegd. Natuurlijk, inbreiden in plaats van uitbreiden kost ook geld, maar de aanleg van een Maasvlakte 2 wordt ook getaxeerd op acht tot tien miljard gulden.”

Van Rijn van Alkemade pleit ervoor het plan voor een tweede Maasvlakte extra tegen het licht te houden. “Nu er tekenen zijn van een neergang, verlangen wij - de natuurorganisaties - nog indringender eens goed te onderzoeken of de bepleite uitbreiding wel echt nodig is. Een eventuele tweede Maasvlakte heeft zulke enorme gevolgen voor de natuur, dat de noodzaak onomstotelijk vast moet staan. Ook de omvang en de te kiezen plaats moet heel zorgvuldig worden overwogen. Een kleine tweede Maasvlakte, in plaats van een grote van tweeduizend hectare, is óók een alternatief.”

Is het geen pluspunt dat er, naast de tweeduizend hectare voor de haven, 750 hectare voor de natuur in het nieuwe gebied zal zijn? De inspecteur van Natuurmonumenten hamert erop, dat een tweede Maasvlakte om te beginnen niet ten koste mag gaan van de duinen van Goeree en Voorne. Het gaat om het geheel. De trend om bij voorbaat aan elk project een stuk nieuwe natuur te plakken, moet niet verworden tot 'een soort boekhouden' dat aan de natuur geen recht doet. “De directe invloed van de zee - wind, zand en zout - bepalen bijvoorbeeld heel sterk de natuurwaarden van de duinen. De wind blaast zout landinwaarts, die bijzondere planten daar nodig hebben. Door uitbreiding van de huidige Maasvlakte wordt de zee nog meer getemd en zal bij storm minder zout naar binnen stuiven.”

“Kortom: Voorne dreigt in de luwte te raken waardoor de noodzakelijke dynamiek van de duinen zal verdwijnen. En onlangs is vastgesteld dat ook de duinen van Goeree zullen lijden onder de negatieve effecten.”

“Eerst zal vast moeten staan dat Maasvlakte 2 echt nodig is. En áls het nodig is, dan moet het plan bijdragen aan de natuur, ook aan de dynamiek van de duinen. De natuur kan niet ongestraft worden weggelaten uit wat leefbaarheid wordt genoemd, het is daarvan misschien de belangrijkste component.”