LASTIGE VRAGEN (Pieter Muysken)

Hoeveel geld zou u willen bezitten?

Hebt u al eens zonder contant geld moeten leven?

Het krapst dat ik ooit heb gezeten was in 1970. Ik studeerde in de Verenigde Staten. Met een gulden of tien op zak ben ik toen van Guatemala City naar Mexico City gelift. Gelukkig had je in die tijd gesubsidieerde broodjes in Mexico. Zo'n broodje kostte één cent en met nog een beetje honing kon ik een hele tijd doen met dat geld.

Houdt u in het algemeen van kinderen? In de gedachten-experimenten van de linguïstiek en de taalfilosofie spelen kinderen een grote rol. Weten hoe een kind een woord leert is heel belangrijk. Sommige van mijn collega's zijn kindertaal-onderzoekers. Als ze zelf kinderen krijgen zitten ze met het dilemma: nauwkeurig observeren of niet. Ik ken een taalkundige die de eerste twee jaar non-stop een microfoontje bij zijn kind hield. Dat heeft een gigantische kast materiaal opgeleverd. Zo kon hij een artikel schrijven over hoe een kind het woord mama leert zeggen, gebaseerd op 3700 observaties. Is dat extreme liefde of kille observatielust? Hij zag het als een liefdesbetuiging aan zijn kind. Ik vind het nogal grondig.

Waar kunt u eerder buiten:

a. uw geboortegrond?

b. vaderland?

c. de vreemde?

Ik ben in de hooglanden van Bolivia geboren in een mijnstreek. Mijn vader werkte daar in de mijnen. Toen ik er in 1989 voor het eerst terugkwam merkte ik dat het nog steeds geen plek is waar ik me op mijn gemak voel. De mijnen zijn nu weg en daar is alleen troosteloosheid voor in de plaats gekomen.

Zou u liever tot een andere natie (cultuur) hebben behoord en zo ja , tot welke?

Ik ben ooit in Ecuador in de gevangenis terechtgekomen. Ik woonde er tweeëneenhalf jaar en was voor veldwerk naar een ver afgelegen gebied gegaan, zonder papieren. Ik werd uit de bus gehaald. De gevangenis was een bergwand met vier gaten erin. Er liep een richel van twee meter langs en voor die richel waar tralies gespannen. Je kon vanuit die cellen over de berghelling naar beneden kijken. De gevangenis was opgedeeld in vier categorieën: vrouwen, indianen, criminelen en onschuldigen. Ik moest bij de onschuldigen tot de zaak was opgeklaard. Het was een volle vochtige ruimte met een stenen vloer. Er waren tien bedden voor veertig mensen en er was geen toilet. Een enorme kerel bij de ingang vroeg vijftien sucres. Dat is ongeveer één gulden vijftig. Het bleek dat die hele cel, waarin sommigen al maanden zaten, als zelfgeorganiseerde eenheid functioneerde. Iedereen leefde van de bijdrage van de gevangenen die net binnen kwamen. De gevangenis zelf zorgde niet voor eten. Met het ingezamelde geld werd een bewaker omgekocht om pakken macaroni, kool, wortels en brandhout te halen. Dan werd er tweemaal per dag soep gekookt op een vuur in het midden van de cel. Het maakte op mij een waanzinnige indruk dat die mix van gekken, illegale Colombianen en halfcriminelen, in deze beestachtige omstandigheden een georganiseerd geheel vormde. Dat aspect van de Zuid-Amerikaanse maatschappij, die organische solidariteit, vind ik heel mooi en zou zich hier niet voordoen.

Als u in het buitenland woont en moet ervaren dat uw eigenlijke humor nooit overkomt: kunt u er dan in berusten dat u uitsluitend in serieuze zaken begrip ontmoet, of begint u daardoor een vreemde te worden voor uzelf?

Ik heb niet veel gevoel voor humor. Dat probeer ik met clownesk gedrag te maskeren. Laat ze maar om mij lachen dan wordt er in ieder geval ge-lachen. De neiging als clown in een groep te functioneren raak ik niet meer kwijt, ook niet als ik een toga aan moet. Een belangrijk deel van veldwerk is clown zijn. Door jezelf belachelijk te maken word je onschuldig gevonden en verlaag je de drempel van wantrouwen. Anda como pato, baila como conejo, zeiden ze in Ecuador tegen mij: hij loopt als een eend en danst als een konijn. Je appelleert aan een universeel gevoel voor humor en niet aan het plaatselijk gevoel voor humor. Dat is beter aangezien humor overal anders is. Ik zat eens in een bus in Mexico, en die bus kwam in een kudde schapen terecht. De bus reed gewoon door en de buschauffeur probeerde zoveel mogelijk schapen te raken. Iedereen hing uit het raam om te zien of dit lukte. We hebben er minstens tien geraakt, krats, krats, krats. Elk getroffen schaap veroorzaakte grote hilariteit.