Astronomen kijken op van Jupiter

Van onze wetenschapsredactie AMSTERDAM - Afdaling van een sonde met meetinstrumenten in de atmosfeer van Jupiter toont een andere Jupiter dan astronomen 'kenden'.

De sonde, die met de ruimteverkenner Galileo naar Jupiter kwam en op 7 december aan zijn kamikaze-meting begon, seinde naar Galileo gegevens door over druk, temperatuur en chemische samenstelling van de atmosfeer van de 'gasreus'. De astronomen hadden verwachtingen van wat de sonde zou meten, gebaseerd op de aanvaarde theorie over het ontstaan van de planeten en op waarnemingen van de Voyagers die Jupiter passeerden. Maar gisteren werden onverwachte gegevens bekend:

- De winden op Jupiter waaien sterker dan gedacht, ook op diepten waar de zon niet reikt. Dat suggereert dat niet de zonnestraling ze veroorzaakt, zoals op aarde, maar warmte-uitstoot door Jupiter zelf.

In de atmosfeer van de planeet zit evenveel water als in de zon, half zoveel als gedacht. Het onweert daardoor minder dan aangenomen.

Het helium in de atmosfeer is maar de helft van de hoeveelheid in de zon, terwijl werd vermoed dat Jupiter hierin op de zon zou lijken.

Druk en temperatuur vielen hoger uit dan berekend. Naast zonnestraling en warmte uit het binnenste van de planeet is er nog een mechanisme dat de atmosfeer verwarmt.

Van de verwachte wolken, ammoniak, ammoniumhydrosulfide en water, werden alleen de eerste gemeten.