VNU gooit geld weg bij Brabantse krantenfusie

VNU slacht de kip met de gouden eieren. In hetzelfde bericht waarin het uitgeversconcern meldt het Brabants Nieuwsblad te gaan overnemen van Reed Elsevier, wordt meteen ook gezegd dat het Brabants Nieuwsblad op termijn zal worden samengevoegd met De Stem, een andere krant uit de VNU-stal.

Uit de twee bladen, beide verschijnend in West-Brabant, moet één kwalitatief hoogwaardige krant tevoorschijn komen, zegt VNU. Dat kon echter wel eens logica van de koude grond zijn. Kijk, dat het Brabants Dagblad verhuist van Reed Elsevier-dochter NDU naar de VNU, dat lag in de lijn der verwachtingen. De krant sluit geografisch naadloos aan bij de andere VNU-kranten in Zuidoost-Nederland. Bij NDU was het in Roosendaal gevestigde Brabants Nieuwsblad eigenlijk een Fremdkörper. Samenhang met het NDU-bedrijf in Rotterdam was er nauwelijks. De krant was voor Reed Elsevier eerder een belegging dan een geïntegreerd onderdeel van het concern. Een winstgevende en levensvatbare belegging overigens. En dat is best een prestatie want concurrent en streekgenoot De Stem is twee keer zo groot.

Die winstgevendheid was nog niet de al genoemde kip met de gouden eieren. Maar onder VNU-vlag kan een zelfstandig blijvend Brabants Nieuwsblad dat wel wòrden. De krant kan allerlei niet-redactioneel werk, zoals drukken, distributie en advertentiewerving, met De Stem en eventueel andere Brabantse VNU-kranten samendoen. Zelfs op enkele redactionele terreinen is samenwerking mogelijk zonder verlies van zelfstandigheid. Het gevolg van dit alles is een aanzienlijke kostenverlaging, die van een onafhankelijk Brabants Nieuwsblad een nog winstgevender krant maakt dan zij al is.

Voor VNU is dat zo gunstig, dat de samenvoeging met De Stem minder logisch is dan zij lijkt. Oud-Perscombinatie- en NOS-topman Max de Jong zei in zijn vraaggesprek met deze krant afgelopen zaterdag dat Heineken er toch ook niet over piekert te stoppen met Amstel bier omdat het uit dezelfde brouwerij komt als Heineken? Voorbeelden als dit zijn er legio. Stel je voor, dat Douwe Egberts van DE-roodmerk en Van Nelle Supra één standaardmerk koffie maakt. Dat kost gegarandeerd klanten. Zo worden ook niet alle lezers van De Stem en het Brabants Nieuwsblad abonnee van de kwalitatief hoogwaardige krant die VNU voor ogen heeft. Ziedaar het slachten van de kip.

Tot hier toe gaat dit verhaal over de krant als produkt in de markt. De voordelen van de moderne markteconomie mogen dan verbijsterend zijn - om met PvdA-Kamerlid Rick van der Ploeg te spreken - bij kranten heb je ook met andere zaken te maken. Met pluriformiteit van de pers. En met redactiestatuten, die de onafhankelijkheid van redacties ten opzichte van de directie beogen. Voor uitgevers die vooral van markt en efficiency uitgaan zijn het hinderlijke dingen, die statuten.

Hoewel, in de praktijk valt dat mee. Want mede door die redactiestatuten zijn kranten minstens zulke unieke produkten in de mediamarkt als een sterk A-merk dat is in de levensmiddelenmarkt. Zodat de meeste kranten ook commercieel aantrekkelijk zijn.

En dat streven naar pluriformiteit als democratisch goed? Ook dat past aardig in de markt. Veel kranten betekent: concurrentie en een prikkel voor redacties om een zo goed mogelijk produkt te maken. Zo blijken uiteenlopende zaken als markt, concurrentie, pluriformiteit en vrijheid van meningsuiting dicht bij elkaar te liggen. Jammer alleen dat sommige dagbladuitgevers, die regionale kranten samenvoegen, dat niet inzien.