Stampvolle Krijtberg hoort 'roepende in de woestijn' voor het laatst

Van een medewerkster AMSTERDAM - Als Antoine Bodar na het opdragen van de mis De Krijtberg uitloopt, komt het publiek massaal omhoog en geeft hem een staande ovatie. Een man slaat teder een arm om zijn vrouw heen, die Bodar snikkend nakijkt tot hij voor het laatst door de deur verdwijnt.

Antoine Bodar (51) is drieëneenhalf jaar priester geweest in de kerk van de Heilige Franciscus Xaverius (De Krijtberg), de jezuïetenkerk aan het Singel in Amsterdam, waar de traditionele Latijnse liturgie hoogtij viert. Gisteren nam hij afscheid. Zijn vertrek is niet vrijwillig. De benoeming van de niet-jezuïet zou op een vergissing berusten, kreeg Bodar eind vorig jaar te horen. Zolang Sormani priester van De Krijtberg was kon hij blijven, maar toen die per 1 januari met leeftijdsontslag ging, moest Bodar ook weg. 'Fans' van de vaak in de media optredende priester-kunsthistoricus zamelden ruim duizend handtekeningen in, maar dat mocht niet baten.

De laatste dienst van Antoine Bodar staat op een mededelingenbord aangekondigd als 'afscheids'-mis, met aanhalingstekens, want Bodar wil helemaal geen afscheid nemen. Toch is het duidelijk dat hier iets bijzonders aan de hand is. Al was het alleen maar door de aanwezigheid van een televisiecamera. De kerk is tot de laatste plek bezet. Extra stoelen worden aangesleept om de vele belangstellenden een zitplaats te bieden. Al gauw vullen Gregoriaanse gezangen, Latijnse gebeden en Bijbellezingen de neo-gothische kerk.

Even lijkt het een gewone zondag. Maar in zijn preek verdedigt Bodar zichzelf voor het laatst tegen halfuitgesproken verwijten en beschuldigingen. Hij citeert uit het Tweede Vaticaanse concilie om aan te tonen dat zijn optreden in de media in overeenstemming was met de richtlijnen van de kerk. “Deze priester, die publiek gemaakte zondaar, die inderdaad zondig is, wordt in dit lage land zonder heuvels geschandvlekt wegens omgang met de media.” God, zo meent hij, moet maar oordelen over zijn daden. “Gij weet of ik bewogen word door ijdelheid.”

Hij citeert Jesaja: “Ik ben de stem van de roepende in de woestijn.” Volgens Bodar is onze tijd de woestijn en wordt de roepende overstemd door geluidsbehang en reclame. Maar hij kan niet zwijgen. Want alleen het woord van God houdt stand en door de woestijn heen kan de eeuwigheid worden hervonden. In Bodars verhaal klinkt teleurstelling door. Maar hij laat zich niet door verbittering meeslepen. Hij vraagt de gelovigen te bidden voor Sormani's opvolger, J. Stuyt.

Tumult

Aan het eind van de mis neemt pastoor Sormani het woord. De pastoor schreef al in een open brief te betreuren dat Bodar met zoveel tumult moest vertrekken. In zijn afscheidswoord, waaraan Bodar nog net voor de dienst zijn fiat had gegeven, prijst hij de goede samenwerking. Hij schrijft het vertrek toe aan “ontwikkelingen buiten onze kerk die hun invloed doen gelden.”

“Ik ben hier thuis geweest, bemind en gedragen door de gemeenschap,” zo reageert Bodar emotioneel. Hij doet een laatste oproep aan de parochianen. De grote opkomst van gelovigen in De Krijtberg, waar de traditionele liturgie wordt gevierd, zou ertoe kunnen leiden dat de kerk te klein wordt. “Andere kerken, zoals de Mozes en Aüronkerk waar waar wel recepties maar geen erediensten meer plaatsvinden, moeten door de week ook weer open gaan. Daar moet u aan bijdragen.”

“Waarom hij weg moest?” zegt een kerkgangster na afloop, “Dat weten we eigenlijk nog steeds niet. De één zegt dat de jezuïeten van hem af wilden. De ander zegt dat de bisschop erachter zat.” Ze kwam deze zondag speciaal naar de mis van Bodar. Ze bewondert Bodars eruditie. “Hij is zo belezen en poëtisch, waar tref je dat nog?” Toch heeft ze haar twijfels. “Ik vind het prachtig hoor. Maar ik vind het net zoiets als naar het Concertgebouw gaan. Het is kunst. Maar of het veel met kerk-zijn te maken heeft. . .?” Toch vindt zij de situatie onverkwikkelijk. “De man heeft veel te bieden. Door hem zijn er veel nieuwe mensen naar deze kerk gekomen. En nou dreigt hij ook nog zijn baan aan de universiteit kwijt te raken. Ik vind dat allemaal wel sneu.”