Serviër eist schadevergoeding justitie voor uitzetting naar VS

DEN HAAG, HAARLEM - De raadsvrouw van de Serviër D. Lazarevic, mr. M. Meerman-Padt, dient een schadeclaim in tegen het ministerie van justitie. Dit naar aanleiding van een rapport van de Nationale Ombudsman.

De ombudsman veroordeelt daarin de handelswijze van zowel de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) als van het Bureau Internationale Rechtshulp in strafzaken (BIR), beiden ressorterend onder justitie, in de zaak van een cliënt van de Haarlemse advocate. Bij het uitleveren van de Serviër aan de Verenigde Staten, gingen zij buiten hun boekje.

Lazarevic werd 25 september 1995 op Schiphol, op weg van Belgrado naar Parijs, aangehouden door de Koninklijke Marechaussee, op verzoek van de Verenigde Staten. Dat land had om uitlevering gevraagd, omdat de Serviër zijn twee kinderen onrechtmatig bij zijn ex-vrouw vandaan gehaald had en naar Joegoslavië meegenomen had. Hoewel de Joegoslavische rechter hem daarvoor al veroordeeld had tot zeven maanden celstraf - die hij daadwerkelijk uitzat -, hielden de Amerikanen vast aan het uitleveringsverzoek.

De Nederlandse rechter stelde in februari 1996 vast dat Lazarevic alleen nog op grond van valsheid in geschrifte (ter verkrijging van paspoorten voor zijn kinderen) kon worden uitgeleverd. Justitie stelde de VS vervolgens in de gelegenheid een nieuw uitleveringsverzoek te doen. In afwachting daarvan bleef Lazarevic in detentie. Tijdens een hoorzitting over deze zaak op 30 mei 1996 gelastte de rechter zijn onmiddellijke vrijlating, omdat hij al vijftien maanden cel had uitgezeten. En volgens de rechter zou de te verwachten straf in de VS niet hoger uitvallen.

De IND en het BIR verzonnen vervolgens een list om de man alsnog aan de Amerikanen over te kunnen dragen. De Vreemdelingendienst van de politie Flevoland kreeg opdracht de man aan te houden, zogenaamd voor het vaststellen van zijn identiteit en verblijfsstatus. Maar de IND-ambtenaar vertelde er niet bij dat die gegevens allang bekend waren bij justitie.

Nadat Lazarevic opnieuw was opgepakt, vertelde hij terug te willen naar Joegoslavië. Met dat doel werd hij op 1 juni 1996 ook naar Schiphol gebracht en overgedragen aan de marechaussee. Die zette hem echter niet op het vliegtuig naar Belgrado, maar naar de Verenigde Staten. Hij werd veroordeeld tot twee jaar cel, waarvan hij anderhalf jaar moest uitzitten. De Amerikaanse rechter hield geen rekening met het feit dat hij voor dezelfde feiten ook al in Joegoslavië en Nederland had gezeten.

De Nationale Ombudsman stelt in zijn rapport over deze zaak vast, dat de IND en het BIR hun boekje te buiten zijn gegaan. Zij hebben de uitspraak van de rechtbank op 30 mei 1996 - onmiddellijke vrijlating - gefrustreerd door hun optreden. Voor de advocate van Lazarevic, mr. Meerman-Padt, voldoende reden om financiële genoegdoening te eisen voor haar cliënt.

Zij noemt de handelswijze van beide instanties 'volstrekt ontoelaatbaar', ook al omdat het bericht van de voorgenomen uitlevering haar te laat bereikte, waardoor ze niet meer in staat was een kort geding aan te spannen om die te verijdelen. “Onbegrijpelijk dat justitie zich zo voor het karretje van de Amerikanen heeft laten spannen”, vindt de Haarlemse advocate. “Daar verbaasde ook de rechter zich oprecht over.”

Dat de Amerikanen de uitlevering van Lazarevic ten koste van alles wilden doorzetten, had onder andere te maken met het feit dat zijn ex-vrouw enkele bevriende Congresleden inschakelde. Diezelfde vrienden kregen het voor elkaar dat de kinderen zonder medeweten van de Serviër in 1995 teruggehaald werden naar de Verenigde Staten. “Daar zouden zelfs Clinton en Milosovic bij betrokken zijn geweest”, zegt Meerman-Padt. “Een heel duister zaakje.”

Of Lazarevic iets opschiet met een schadevergoeding uit Nederland is maar de vraag. Na zijn vrijlating en ongewenstverklaring in de Verenigde Staten probeerde hij begin dit jaar opnieuw dat land binnen te komen. Hij werd opgepakt en zit sindsdien vast in een gevangenis in Santa Cruz, Californië. Volgens zijn advocate in Nederland riskeert hij een gevangenisstraf van maximaal twintig jaar.