Het spoor

Over de vooralsnog wilde plannenmakerij van het ministerie van verkeer en waterstaat valt één positief ding te zeggen: het is tenminste een erkenning van het feit dat de overheid een verantwoordelijkheid heeft voor het instandhouden van een goed en met de auto concurrerend openbaar vervoer.

Dat lijkt vanzelfsprekend, maar in de Haagse werkelijkheid is dat niet meer zo. Daar vaart men al jaren op het kompas dat alleen een verzelfstandigde, een geprivatiseerde spoorwegonderneming voor een passend openbaar vervoer kan zorgen. Sindsdien slaat men onbekommerd de verrichtingen gaande van een inmiddels geprivatiseerde NS, die - dat spreekt eigenlijk vanzelf - verbetering van het rendement hoog in het vaandel ging voeren.

Pas de laatste maanden begint het besef door te dringen dat die doelstelling op gespannen voet staat met de belangen van de hele gemeenschap. De NS voeren een tarievenbeleid dat het spoor er niet populairder op maakt. De NS ook stoppen minder frequent op stations waar niet genoeg klandizie te halen is. Kortom, de NS nemen genoegen met een relatief klein, maar rendabel aandeel in de totale vervoersbehoefte en het zal de spoorwegen een zorg zijn dat de files tot krankzinnige lengte groeien.

Het departement van minister Jorritsma zoekt nu de oplossing in het breken van het monopolie van de spoorwegen. Dat is in ieder geval iets, want een geprivatiseerd monopolie is een monstrum. Maar vergroting van de concurrentie alleen is ook geen oplossing. Voor je het weet schept de politiek daarmee alleen maar nieuwe chaos.

De enige oplossing is een wezenlijk in het openbaar vervoer geïnteresseerde overheid, die niet achterover leunt en toeziet hoe de markt het ervan afbrengt, maar zelf actief meedoet en verantwoordelijkheden stelt. Te lang heeft Jorritsma vanaf de zijlijn toegekeken.