Richting Artis

'Hoewel het uit historisch oogpunt verklaarbaar is dat de omroep in Hilversum gevestigd is, is het vanuit cultuurpolitiek beleid gewenst de radio- en tv-studio's naar Amsterdam te verplaatsen.' Met onder meer die stelling bij haar proefschrift over de invloed van Duitse immigranten op de ontwikkeling van de Nederlandse film in de jaren dertig, promoveerde Kathinka Dittrich in 1987. Het heeft even geduurd, maar er zit gang in de praktische uitwerking.

Steeds meer tv-praatprogramma's komen tegenwoordig vanuit min of meer geïmproviseerde studio's in Amsterdam; de buurt rond Artis, waar ook SBS 6 zit, valt zonder veel moeite inmiddels al klein Hilversum te noemen. De Plantage, MiddagEditie, Karel, Buitenhof, B & W, Laat de Leeuw, Margreet Dolman, Dit was het nieuws; de onvolledige reeks van in Amsterdam gemaakte programma's schiet me zomaar te binnen.

Altijd al werden er volop programma's buiten Hilversum gemaakt: 'Vanuit Treslong in Hillegom presenteert Jos van der Valk: Zaterdagavondakkoorden.' Te zien aan het Aalsmeerse complex van Joop van den Ende is de zandgrond buitengewoon geschikt voor het opnemen van grote tv-shows. Amsterdam, het culturele centrum van Nederland, viel daarbij altijd wat uit de toon. De grote zalen (Concertgebouw, Stadsschouwburg, Carré, Opera) waren en zijn door hun inrichting minder geschikt tot ongeschikt voor het frivole televisiewerk. Maar met de komst van compactere technieken en minder omslachtige verbindingen, zijn de mogelijkheden groot geworden om voor programma's met een beperkt publiek naar de hoofdstad te gaan. Vanuit wat lossere locaties als De Meervaart, De Balie en De Rode Hoed lijkt de concentratie nu richting Artis te gaan.

Dat is om meerdere redenen handig, want gasten van praatprogramma's willen nog wel eens uit Amsterdam komen. Opgewekte zang en wulpse dans floreren beter buiten de grote stad, maar voor serieuzere praatprogramma's heb je een ander soort van ambiance nodig. Zoals het voor kranten ook heel slecht is geweest dat ze zich uit het centrum hebben teruggetrokken naar de rand van de stad. In het centrum loop je vanzelf tegen de veranderingen in de cultuur aan. Dat is een kwestie van er voortdurend zijn, het opsnuiven.

Voor zo'n programma als bijvoorbeeld B & W, Barend en Witteman, lijkt me de vestiging in Amsterdam zelfs onontbeerlijk. Nu nog drie keer per week alleen door Sonja Barend getrokken, maar later in het jaar met Paul Witteman erbij op elke werkdag, en gericht naar het gesprek over de zaken van de dag, is het voor het gastenbeleid alleen al een stuk veiliger om in Amsterdam te zitten. Afstand, zelfs die tussen Amsterdam en Hilversum, is een heel behoorlijk excuus voor iemand die toch al liever niet kwam. En voor de rest vind je er voor elk onderwerp wel een min of meer deskundige in de buurt.

Al was daar deze week, toen B & W van start ging, nog weinig van te merken. De eerste avond werd de Elfstedentocht behandeld met behulp van het grotendeels onverstaanbare nummer Hulzebosch. Op woensdag werd de actualiteit al een stuk dichterbij gehaald door minister Borst en haar inzichten over wat verpleeghulpen wel en niet mogen doen aan kleinere ingrepen. Gisteren stond een langer voorgeprogrammeerde aflevering op de rol over de wijze waarop kranten zich kunnen beschermen tegen losse medewerkers en verzonnen verhalen.

B & W lijkt me voorlopig alleen een wat frequentere en tegelijk kortere versie van het oude Sonja Barendprogramma. De aanpak en uitwerking is ongeveer hetzelfde, al gaat er nu nog één groot onderwerp per aflevering over de tong. Maar het kan niet anders of op termijn zullen de makers zwichten voor aardig, klein nieuws en de uitzending opdelen in vertrouwde blokjes. B & W zit in de vooravond, half acht, en ziet eruit als een degelijk alternatief voor het spelletjes- en soapgeweld elders.

Voor laat op de avond heeft de Vara drie keer per week Paul de Leeuw neergezet. Ook in hogere frequentie en ook vanuit Amsterdam veel van hetzelfde als De Leeuw eerder alleen op zaterdag deed. Deels opgewekt maar serieuzerig, deels kolder: De Leeuw helpt Vanessa bij het aftuigen van haar bos met verlichte dennenbomen - plat van de pret.

Het lijkt me een voortreffelijke ontwikkeling, dat niet langer de stand der techniek en de omvang van de zaal bepalen waar programma's vandaan komen, maar dat het grotendeels afhankelijk wordt van de inhoud van de uitzending.