OCEANOLOGIE

Greenpeace heeft de onderwaterwetenschap aan haar zijde in de strijd tegen het afzinken van de Brent Spar.

Niet bekend

En van een “zuurstofarme omgeving”, zoals Shell het gebied in een paginagrote advertentie beschreef, is volgens De Wilde al helemaal geen sprake. De oceanen hebben wel zuurstofarme gedeelten, maar volgens hem kent de beoogde dumpplaats juist een “grote diversiteit van levensvormen”.

Het olieplatform belandt namelijk op de Noord Feni Rug, westelijk van de Hebriden. Daar, op een diepte van zo'n 2500 meter, wonen duizend tot vijftienhonderd individuele diertjes - vooral wormpjes - op een vierkante meter.

Samen met de bacteriënpopulatie weegt de biomassa van die oppervlakte slechts één tot twee gram. Van een gezonde eetlust bij die bacteriën is nauwelijks sprake: de bewoners van een vierkante meter doen er een dag over om één milligram organische stof af te breken. De Wilde verwacht dat het “tientallen jaren” zal duren eer eventuele gelekte olie is afgebroken.

En terwijl de micro-organismen de smurrie met lange tanden wegwerken, hebben andere dieren er een handje van de bodem flink om te woelen tijdens de zoektocht naar voedsel. Door het gewroet van wormen en het gesnuffel van vissen komt de bodem in beweging en krijgt de olie de gelegenheid zich dieper ondergronds te nestelen.

Behalve microfauna is er op grotere diepten ook macrofauna te vinden. In de Rockall trog, een onderzeese vallei die zich niet ver van de Noord Feni Rug bevindt, is de wat forsere bevolking grondig onderzocht. Er blijken vooral veel zeesterren voor te komen, die de bodem afspeuren naar voedsel. Ze hebben hierbij concurrentie van meer dan duizend verschillende vissoorten, waaronder roggen, platvissen, grenadiervissen en de aalachtige slijmprikken.

De Wilde verwacht niet dat zij op enige schaal hinder ondervinden van een eventueel lekkende Brent Spar. “De aaibare fractie van het zeeleven wordt nauwelijks aangetast. Het blijft een lokaal verschijnsel dat op wereldschaal niet veel voorstelt. Maar dat verandert als er ook zware metalen vrijkomen. Dan durf ik niet te voorspellen wat de gevolgen zullen zijn.”

Volgens geoloog dr. Tjeerd van Weering van het Nioz voorspelt de heersende stroming op de dumpplaats niet veel goeds. De Brent Spar komt terecht in een bekken dat door de stroming is uitgeschuurd. Het water beweegt zich er zodanig doorheen dat bij een uitstoot van vervuilende stoffen uit de Brent Spar volgens hem “het hele noordoosten van de Atlantische Oceaan kan worden beïnvloed”.

Het maximale wat we volgens Van Weeringen kunnen overhouden aan de afzinking van de Brent Spar is een bijzonder monument. De geoloog: “Stel dat het platform rechtop blijft staan, honderdveertig meter hoog. Aangenomen dat er in het gebied elk jaar gemiddeld vijf centimeter zand wordt afgezet - en de inklinking van de zeebodem buiten beschouwing gelaten - zal de Brent Spar 2,8 miljoen jaar zichtbaar boven de zeebodem blijven uitsteken. Dat is een culturele inbreng die de mens niet eerder tot stand heeft gebracht en waarbij zelfs de piramides in Egypte in het niet zinken.”