'Cinema De Balie' speelt in op gebrek aan onafhankelijk filmdoek in Amsterdam

Van onze kunstredactie AMSTERDAM - De introductie op de vouwfolder van het nieuwe filmprogramma 'Cinema De Balie' - dat vanavond van start gaat met de voorpremière van de geruchtmakende film 'Michael Collins' van Neil Jordan - begint met een niet mis te verstane mededeling: “In een tijd waarin ook de wat minder toegankelijke film zich een plaats heeft weten te verwerven bij het grote publiek, valt tegelijkertijd op dat daarmee de echt ongebonden filmvertoners vrijwel lijken te zijn verdwenen.”

Die ontwikkeling is voor het Amsterdamse culturele centrum De Balie de voornaamste reden voor het starten van een 'onafhankelijk en eigenzinnig filmprogramma'. Wekelijks, op de vrijdag- en zaterdagavond zullen zowel speelfilms als documentaires eenmalig vertoond worden: films die te snel uit de bioscopen verdwenen zijn, bijzondere voorpremières, kleine festivals. Zo zijn deze maand onder meer de natuurdocumentaire 'Microcosmos' te zien, twee films van de Antilliaanse filmmaker Felix de Rooy en 'The doom generation' van Gregg Arakis. Met 'Michael Collins', een film over de Ierse vrijheidsstrijder die aan het begin van deze eeuw het ondergrondse verzet tegen de Britse overheersing leidde, begint Cinema de Balie met een aardige klapper. De film zorgde in Engeland voor veel commotie, omdat Neil Jordan - maker van onder meer 'The crying game' - zijn IRA-symphatieën weer eens ten toon zou spreiden. 'Michael Collins' gaat pas in maart overal in première.

Peter van Hoof, door De Balie als programmeur aangetrokken, beaamt dat de door hem geschreven introductie bijna als een politiek statement klinkt. “Maar ik denk inderdaad dat we niet te hard moeten juichen bij dat grotere publiek, dat in eerste instantie vooral naar de festivals trekt”, zegt Van Hoof, die ondermeer bij filmhuis Cavia, Cinekid en het IDFA werkte. “Het is helaas niet zo dat die films daardoor ook een grotere omloop krijgen. De grotere filmdistributeurs maken hun keuzes uiteindelijk vooral op economische gronden, voor films die bij wijze van spreken ook in de Pathé-theaters kunnen draaien. Ze zullen het terrein dat veilig is uitbouwen, maar het experiment verder mijden. En de kleinere distributeurs, zoals bijvoorbeeld Cinemien, vinden geen doek voor hun films.”

De Balie wil in de leemte voorzien, maar vond bovendien dat film nog ontbrak tussen de lezingen, debatten en festivals. Van Hoof heeft zelf niet de pretentie het chronische gebrek aan onafhankelijk filmdoek in Amsterdam met twee avonden per week te kunnen compenseren. “Ik heb wel de eis gesteld om een zelfstandig programma te kunnen maken, dat niet keer op keer hoeft aan te sluiten op andere activeiten in De Balie, tenzij ik daar zelf voor kies. Zo draaien we Felix de Rooy en 'The last angel of history' van John Akomfrah in het kader van 'de facelift van Europa' (een project over de invloed van migranten op de hedendaagse Europese kunstuitingen, red.) dat volgende week begint.”