De pg's hebben nog wel een paar vragen

DEN HAAG - In de top van het openbaar ministerie wordt zij een 'onzekere' minister genoemd. Als bewijs hiervoor wordt opgemerkt dat wat in april 1996 begon met de valse aangifte van een dochter van politiechef Lancée, is uitgegroeid tot de ongekende crisis van nú binnen justitie. Zonder dat in de tussenliggende periode minister Sorgdrager maatregelen heeft getroffen om het tij te doen keren.

Haar pogingen hierin alsnog verandering te brengen, worden in kringen rond het college van procureurs-generaal bijna meewarig gadegeslagen. De pg's, van wie voorzitter Docters van Leeuwen ziek thuis is, doen er zelf, zoals de minister wil, het zwijgen toe. De strateeg Docters wacht zijn tijd oplettend, maar geduldig af. Want mocht Sorgdrager vandaag het Tweede-Kamerdebat over de crisis overleven, hetgeen de verwachting is, dan volgen in mei de verkiezingen. Daarbij gevoegd de volgens velen geringe kans dat Sorgdrager op haar justitiepost terugkeert, wacht Docters zonodig op een voor hem beter politiek gesternte.

De relatie tussen de minister en het OM, in het bijzonder die met de pg's, is volledig kapot. Sinds de tumultueuze gebeurtenissen van donderdag is zelfs de verhouding tussen de politiek in het algemeen en de 'staande' magistratuur bedorven. De hoofdofficieren van justitie - Vrakking uitgezonderd - steunen de pg's, en ze zijn boos op premier Kok en de fractievoorzitters van PvdA, VVD en D66, die geen middel onbenut zouden laten om de pg's in een kwaad daglicht te stellen, zonder dat zij zich van de feiten vergewissen. Maar publiekelijk is geen van de hoofdofficieren bereid om tekst en uitleg te geven. De kans op sancties van Sorgdrager wordt te groot geacht.

Toch zoekt de top van het OM de aanval, zeker nu ministers en fractievoorzitters beschuldigingen uiten, die niet met de waarheid zouden stroken. Niet Docters was uit op de val van Sorgdrager, is de kern van het betoog. Juist de minister maakt zich sinds donderdag, toen het rapport van Dolman over de vermeende belangenverstrengeling van pg Steenhuis gereed was, hard voor een vertrek tegen wil en dank van Docters. Uitgerekend de man die de minister naar het oordeel van de OM-top meer dan eens 'uit de nesten' haalde en die zei 'Winnie mag van mij blijven'.

Kringen rond de pg's zijn ervan overtuigd dat Docters het slachtoffer is van een door het ministerie gecoördineerde actie om hem te 'lozen'. Daarbij wordt onder meer gewezen op de volgende (nog) onbeantwoorde vragen en feiten:

- Waarom nodigde de minister naast Steenhuis ook Docters van Leeuwen op donderdag 22 januari uit voor een gesprek? Dit waar het de rechtspositie van Steenhuis betrof, niet direct een aangelegenheid waarmee Docters op dát moment reeds bemoeienis had.

- Hoe raakte de pers op de hoogte van het dreigement van Steenhuis diezelfde dag een kort geding aan te spannen tegen de minister? De pg zelf, als ook Docters, hadden vrijwel zeker geen enkel belang bij publiciteit en al helemaal niet bij kwalificaties als 'muiterij'. Er werd daarenboven in onderling overleg een verklaring gemaakt waarin de pg's het gezag van de minister onderstreepten. Dat Docters dit briefje wat onbeholpen voor de camera's voorlas, kan hem niet worden aangerekend, stelt de OM-top. Die zegt dat de pg domweg 'overdonderd was door de hel die, eenmaal buiten, losbarstte'.

- Waarom stelde Sorgdrager tijdens het gesprek van die avond niet aan de orde, dat naar haar mening Docters de 'vertrouwensband' met haar had geschonden? Dit waar zij dit maandag in een brief aan de Tweede Kamer alsnog deed. Is de minister, zo vraagt de top van het OM zich af, overstag gegaan door politieke invloeden vanuit het kabinet en/of de Tweede Kamer?

- Wanneer de minister zo hecht aan de vertrouwensrelatie, waarom kregen Docters en Steenhuis dan niet meteen het rapport van Dolman onder ogen, danwel uitleg hierover?

Het zijn een paar vragen die in kringen rond de pg's leven. Ernstiger dan het vermeende verdoezelen van deze zaken, wordt de 'sloop' van de OM-reorganisatie genoemd, en de door Sorgdrager en premier Kok aangewakkerde negatieve beeldvorming over de pg's persoonlijk.