GEHAKTBAL

Godfried Bomans schrijft dat zijn vader, politicus in Haarlem, hem op jeugdige leeftijd een dieper inzicht verschafte in de politiek. Bomans senior, Kamerkandidaat van de toenmalige Katholieke Staatspartij, kreeg na zijn verkiezing een serenade. Al onder het hoempa poempa, welwillend aangehoord op het balkon van zijn woning, fluisterde mr. J. B. Bomans een gedienstige iets in het oor. De zinsnede, over het onthaal van de muzikanten in de huiskamer, luidde: 'Geen wijn, bier is genoeg'.

Godfried doorzag onmiddellijk de diepere betekenis en schreef later: “Zij duidt aan dat de kandidaat gekozen is. En zij slaat niet alleen op de beloning der muzikanten, maar tevens op die van stemgerechtigd Nederland.”

Godfried Bomans zal wel niet hebben bevroed dat het fenomeen, enkele jaren vóór het einde van deze eeuw, opnieuw in zwang zou komen. Ongelofelijk, maar waar: bij het nieuwsjaarsfeest van de Tweede Kamer waren er dinsdag, onder regie van Kamervoorzitter Deetman, voor het eerst twee gescheiden feesten, één voor personeelsleden en pers, één voor bewindslieden en parlementariërs. In de ruimte beneden, die voor het volk, werden gehaktballen verstrekt, terwijl boven Deetman en de zijnen zich voedden met zalm en kreeft.

Is het een toeval dat dit 'geen zalm, gehaktbal is genoeg' nu de kop opsteekt? Nee, de banalere versie van het 'geen wijn, bier is genoeg' valt naadloos samen met iets anders. De voorkeur die de leider van de PvdA, premier Kok, onlangs uitsprak voor het politieke midden, zijn afzweren van sociaal-democratisch gedachtengoed, is dat geen vlucht voor de gehaktbal? En de zogeheten tweedeling van de samenleving, is dat iets anders dan 'gehakt voor het volk, zalm voor de welvarenden'?

Maar er is hoop. Niet alleen hebben achttien hoogleraren de Eerste Kamer opgeroepen de afschaffing van de Ziektewet te verwerpen. Ook hebben dinsdag heel wat Tweede Kamerleden, en zelfs bewindslieden, Deetman laten zitten met zijn zalm, kreeft en garnalen. Ze vluchtten naar beneden, naar de gehaktbal en de zuurkool. Zelfs VVD-fractieleider Bolkestein sloot zich bij hen aan. Na te hebben geprofiteerd van de zalm (dat wel) zei hij, beneden aangekomen: “Hier is het veel gezelliger.”