'Ook moslims hebben recht op Blijde Boodschap'

AMERSFOORT - “Als je als christelijke kerken vindt dat je de heilsboodschap van het Evangelie moet doorgeven aan de samenleving mag je daarbij niet met een grote boog om het islamitische segment heenlopen. Ook moslims hebben het recht Jezus' Blijde Boodschap te horen.”

Ondanks het feit dat hij het tot zijn dure plicht rekent tegenover moslims te getuigen dat de islam niet de juiste weg naar God is, blijkt Cees Rentier - “ik ben Nederlands hervormd, maar noem me maar evangelisch reformatorisch” - fel gekant tegen elke vorm van desinteresse jegens, laat staan van discriminatie van de allochtonen in ons land (“helaas houden die zonden geen halt voor de kerkdeur”).

Medechristenen roept hij op tot broederschap met Turken, Marokkanen en Surinamers, de drie groepen die hier het merendeel van de 500.000 moslims uitmaken. “Kerkelijke gemeenten moeten gastvrij hun deuren openen. Het Evangelie is nooit los te koop, maar dient concreet gestalte te krijgen. Verkondiging mag niet beperkt blijven tot woorden, maar moet zich ook uiten in daden van naastenliefde.”

Dat gebeurt minder dan men zou verwachten, want volgens Cees Rentier (32) bestaat er ook onder christenen nog vaak een scheve beeldvorming als het om moslims en hun geloof gaat. Dat bevordert de onderlinge contacten niet.

Rentier (32), zeven jaar lang aan een architectenbureau verbonden, is medewerker van Evangelie en Moslims. Deze interkerkelijke stichting probeert sinds 1978 kerkelijke gemeenten en individuele christenen aan te sporen tot en toe te rusten voor dienstbetoon (diakonaat) en apostolaat (getuigenis) onder de moslim-minderheid in Nederland.

Rentier: “Als stichting willen we christenen meer begrip bijbrengen voor moslims en hun geloof. Wat je niet snapt waardeer je immers niet. Zo hopen we de mensen ook te bewegen tot grote hulpvaardigheid tegenover deze groep van medelanders.”

Wat het apostolaat betreft luidt Rentiers conclusie: “Het vereist moed om als christen een geloofsgesprek met moslims aan te gaan en je door hen kritisch te laten bevragen. Dat dwingt je namelijk ook grondig na te denken over de grondslagen van je eigen geloof en aan jezelf ongemakkelijke vragen te stellen, zoals: Waarom ben ik nou eigenlijk christen?”

Evangelie en Moslims wordt gedragen door de Gereformeerde zendingsbond, de Hervormde bond voor inwendige zending op gereformeerde grondslag, de Morgenlandzending (actief in het Midden-Oosten), de Christelijke gereformeerde en de Nederlands gereformeerde kerken. Tesamen vormen zij het bestuur.

Geen zieltjes winnen Rentier en zijn beide collega's zoeken de moslims niet zelf op, maar werken via gemeenten en individuele christenen. Na eerst voorlichting en instructie te hebben gegeven over de islam en over moslims in het algemeen (“we proberen dat zo te doen dat die zichzelf erin herkennen”) sporen ze de christelijke achterban aan contacten te leggen met moslims in de buurt. “Niet alleen uit zendingsdrang, maar ook in een eerlijke poging de moslims te helpen zo goed mogelijk te integreren binnen de Nederlandse samenleving.”

Een en ander wil overigens in de opvatting van Rentier niet zeggen dat het christenen verboden is om een geloofsgesprek met moslims aan te gaan. Integendeel. Men moet die dialoog juist zoeken, in de hoop dat deze of gene zich op den duur ontvankelijk toont voor de christelijke boodschap. Al laat Cees Rentier nadrukkelijk weten dat men Gods Woord aan niemand mag opdringen en men respectvol moet spreken over de islam en over de profeet Mohammed.

Wie als gemeente of individueel kerklid bij het apostolaat behoefte heeft aan op moslims afgestemd informatiemateriaal kan ook terecht bij Evangelie en Moslims. De stichting heeft lectuur, waaronder bijbels, in het Turks, Arabisch, Farsi en Koerdisch, alsmede bandjes en videos. Personele begeleiding is eveneens mogelijk. Rentier: “Wij richten ons op individuele moslims, niet op organisaties.”

Bevraagd over de concrete boodschap: “Deze luidt niet dat de islam fout is, maar dat God in Christus ons een heilsweg heeft geopenbaard die zo uniek en fantastisch is dat we hem aan iedereen willen, zelfs moeten doorgeven.”

Daarmee geef je impliciet aan dat het christendom beter is. Als ik moslim was zou ik dit als denigrerend ervaren.

“Er is in onze beleving een verschil tussen de islam als godsdienst die wij als verlossingsweg afwijzen, en de individuele moslim die we in zijn/haar oprechte geloofsbeleving respecteren.”

U brengt een kunstmatige scheiding aan tussen de islam die u afwijst en de moslims die u waardeert. Elke rechtgeaarde moslim zal echter constateren: hij accepteert mijn geloof niet, dus hij accepteert mij niet.

“In de omgang met moslims merk ik vaak dat men het juist op prijs stelt als je duidelijk laat horen waar je staat. Wat is er mis mee wanneer iemand van andermans overtuiging zegt: 'Ik weet dat ze voor jou de zin van je leven vormt en dat respecteer ik, maar ik deel jouw geloofsopvatting niet en hoop je ooit van je ongelijk te kunnen overtuigen'?

Waarom wilt u moslims zonodig bekeren?

“Uw vraag impliceert dat elke levensovertuiging - jodendom, christendom, islam, hindoeïsme, boeddhisme, etcetera - een deel van Gods werkelijkheid weerspiegelt en dat dus niemand dé waarheid over de goddelijke openbaring kan claimen. Dat lijkt een erg neutraal standpunt, maar in werkelijkheid is ook dat niets anders dan een bepaalde overtuiging, namelijk dat de mens als het ware buiten zichzelf kan treden en op eigen kracht kan overzien hoe God's openbaring zich voltrekt. Dat is een aanmatiging die ik als christen absoluut afwijs. God heeft zich immers in Jezus geopenbaard.”

Maar waarom moslims met uw overtuiging lastigvallen?

“Ik kan me niet voorstellen dat een moslim meer respect voor me zou hebben als ik datgene wat me ten diepste drijft en wat zin geeft aan mijn bestaan voor hem zou verzwijgen. En waarom zou ik mijn verlangen dienen te onderdrukken hem deelgenoot te maken van mijn eerlijke overtuiging dat wij als mens alleen via de weg van Jezus onze uiteindelijke bestemming bereiken? Dat kan niemand me kwalijk nemen.

Dé waarheidsvraag

Een dialoog is geen echte dialoog als we over alles en nog wat praten - hoe we vasten, bidden, theologiseren - maar de essentiële waarheidsvraag ontlopen. Een relatie kan alleen verdiepen indien men het aandurft elkaar ook te ondervragen over kwesties die pijn doen, gevoelig liggen of bedreigend overkomen. En de beste onderlinge verstandhouding lijkt me die waarin je tegen de ander rustig kunt zeggen: 'Broeder/zuster, wat jou ten diepste drijft spoort niet met Gods waarheid.''

Het aantal moslims dat christen wordt lijkt me niet groot.

“Wij houden er niet van concrete aantallen te noemen. Dat is trouwens ook moeilijk omdat bekeerlingen soms geclaimd worden door meerdere groeperingen. Wel hebben we de indruk dat hun aantal toeneemt, ondanks de sociale uitstoting die daarop helaas nog al te vaak volgt. Wat dit laatste betreft hebben kerkelijke gemeenten een grote verantwoordelijkheid tegenover de nieuwkomers. Dat men zich daarvan niet altijd bewust is blijkt uit het feit dat er bekeerde moslims zijn geweest die in de open lucht hebben moeten slapen en bitter constateerden: 'Ik dacht dat ik nieuwe broeders en zusters zou krijgen, maar toen ik eenmaal christen was geworden, kende men mij ineens niet meer.' Zoiets is schrijnend.”

Welke moslims gaan over tot het christendom? Vooral degenen die met een christenvrouw zijn getrouwd?

“Die zijn op de vingers van één hand te tellen. Nee, het is een zeer gemêleerd gezelschap. Individuele gevallen, mensen die, soms na een proces van jaren, de stap zetten.”

Zijn er ook bekeerlingen die terugkeren naar de islam?

“Bij jongeren zie je dat nogal eens gebeuren ja. Dat ze op het moment dat er echt gekozen moet worden, met name rond huwelijk en geboorte, toch teruggaan. Het christendom is ook geen eenvoudige religie. Het zijn soms ingewikkelde zaken die men moet geloven. Voor sommigen blijkt dat een struikelblok.”

Is de islam volgens u oppervlakkiger dan het christendom?

“Dat zou ik niet willen zeggen, maar ik denk wel dat hij als geloofsvoorstelling eenvoudiger is en dat die eenvoud sommige mensen aanspreekt. Dat is wat bekeerlingen vertellen.”