Rozdjestvenski onderstreept belang van Martinu

Herhaling: morgenmiddag in De Doelen.

De band tussen Martinu en het Haagse koor is altijd sterk geweest; hij was zelfs erelid. De Nederlandse première van de Soldatenmis werd door 'Die Haghe Sanghers' in 1951 gegeven.

Voor de tekst koos Martinu uit de psalmen 42, 44, 56 en 57, uit liturgische teksten en verzen van Jiri Mucha. Martinu beschrijft niet alleen het verlangen van de soldaten naar hun vaderland, maar ook hun angstgevoelens samengevat in de woorden 'Hebt Gij mij verlaten, o God?'. Maar in hun gebed - het werk opent en sluit met het 'Onze Vader' - vinden zij hun hoop en vertrouwen weer terug.

Martinu is een nog altijd onderschat componist. Het feit dat een dirigent als Rozdjestvenski zich voor een werk als de Soldatenmis inzet, onderstreept Martinu's waarde. Met een orkest in kleine bezetting wist de Russische dirigent een beklemmende sfeer op te roepen, die versterkt werd door de voordracht van bariton Bernard Kruysen en het koor, ingestudeerd door René Verhoeff.

Solist Kruysen en het koor vormen al jarenlang een beproefde combinatie en daarvan plukte deze uitvoering de rijpe vruchten. Het koor was uitstekend op dreef in de alleszins overtuigende weergave van deze mis. Als 'extra' speelde het Rotterdamse orkest in volle bezetting op sfeerrijke wijze het symfonisch preludium 'De Rots' van Martinu.

In het begin van de jaren negentig veroverde de Poolse componist Henryk Gorecki de wereld met zijn derde symfonie. Met zijn atonale klankvelden kreeg hij aanvankelijk geen voet aan de grond. Zijn terugkeer daarna naar de tonale muziek leverde hem geen windeieren op. De vraag doet zich voor of hij met de enorme waardering voor zijn derde symfonie niet over het paard is getild. Deze Engels getitelde 'Symphony of sorrowful songs' zou omschreven kunnen worden als een op effectbelust opus.

De populariteit van dit hoogst originele werk lijkt beter verklaarbaar door de magische kracht die ook een Bolero van Ravel in zich heeft. Rozdjestvenski onderstreepte het elegische karakter. Ook wist hij de spanning van de schier eindeloze canon die door de drie delen loopt, op te bouwen, maar in zijn visie bleef de intense gloed, de dramatiek onderbelicht. De Armeense sopraan Araxia Davtian zong met haar fraaie vocaliteit de drie sorrowful songs die in elk deel verwerkt zitten.