'We zijn er altijd voor de vogels'

De eerste emoties zijn wat gezakt. Maar Gaatske Wiersma heeft het er nog steeds moeilijk mee. Gisterochtend zijn alle vogels van het opvangcentrum de Fûgelpits en haar eigen vogels afgemaakt. In één klap zag de vogelverzorgster haar levenswerk finaal naar de knoppen gaan.

Woensdag werd bekend dat op het vogelopvangcentrum in Anjum pseudo-vogelpest heerste, een besmettelijke en dodelijke ziekte voor vogels. De Rijksdienst voor keuring van Vee en Vlees (RVV) bepaalde dat alle vogels afgemaakt moesten worden. Wiersma: “Ik had al het vermoeden dat het om vogelpest ging, maar je hoopt toch dat je ongelijk hebt.”

Op het moment dat de ziekte ontdekt werd, waren er ruim tweehonderd vogels in en om het opvangcentrum. De eerste gevallen van botulisme waren net binnengebracht, en er waren veel jonge vogels die door de droogte moeite hadden gehad om zelf genoeg voedsel te vinden. Ook haar eigen papegaaien, kippen en duiven behoren tot de slachtoffers van de pseudo-vogelpest.

Hoe de ziekte binnengekomen is, blijft een raadsel. “We kregen ineens te maken met vogelsterfte”, vertelt Wiersma. “Toen vertrouwde ik het al niet. Maar je kunt nooit achterhalen welke vogel de besmetting heeft overgebracht.”

Het uitbreken van de pseudo-vogelpest en het noodzakelijk afmaken van alle vogels is een persoonlijk drama voor Gaatske Wiersma. “Het is misschien voor anderen moeilijk te begrijpen, maar mijn wereld is ingestort. Alles waar je al die jaren zo hard voor gewerkt hebt, is in één keer verdwenen. Dat moet je even verwerken.”

Sinds 1980 vangt Wiersma samen met haar man en een flink aantal vrijwilligers zieke vogels op. Of het nu gaat om olieslachtoffers, gebroken vleugels, in de steek gelaten jonge vogels of verkeersslachtoffers, Wiersma probeert alle vogels op te knappen. “We gaan door tot het einde. We zetten alles op alles om de vogels te redden. Daar zijn we voor. Maar tegen deze vogelpest viel gewoon niets te beginnen”.

Ze groeide op de boerderij van haar ouders op. Haar vader was een groot liefhebber van vogels en kende ze allemaal bij naam. “Het is me met de paplepel ingegoten. Ook kende ik van een heleboel vogels de naam. Ik raakte er door gefascineerd. Toen mijn ouders in 1978 begonnen met een opvangcentrum voor vogels ben ik hen gaan helpen. Twee jaar later heb ik het van hen over genomen.”

Haar liefde voor de vogels gaat voor alles. Een vakantie zit er eigenlijk nooit in. Wiersma: “We hebben vorig jaar een caravan gekocht. Hij staat slechts een paar kilometer van ons huis. Hadden we toch het gevoel, dat we zo af en toe eens weg konden. 's Avonds rond zessen gingen we naar de caravan om tegen tienen weer terug te komen. We zijn drie dagen weggeweest. Toen brak er botulisme uit en kregen we het hartstikke druk. We zijn de hele zomer niet meer bij de caravan geweest.”

Afgelopen winter nog was Wiersma dag en nacht in touw, toen er honderden olieslachtoffers binnen werden gebracht. Met een nieuw ontwikkelde wasmachine voor vogels, konden de beesten snel gewassen worden. Daarnaast waste een tiental vrijwilligers, inclusief Wiersma zelf, de vogels onder de kraan. Met grote schorten en handschoenen tegen de smerige stookolie, waste ze net zolang door totdat alle vogels schoon waren. “Het is ontzettend vermoeiend, maar je wilt niet opgeven. Die paar uur slaap, kunnen een paar vogels het leven kosten”, zo redeneert ze.

Wiersma vindt het onvoorstelbaar, dat mensen zomaar hun rotzooi in de zee lozen. “Het zijn misdadigers. Ze hebben geen idee hoeveel ellende ze aanrichten.” Iedere keer weer maakt het haar boos. Toen in februari een grote tanker in Engeland schipbreuk leed, bood ze meteen aan te komen helpen. De duizenden liters olie die uit het schip vloeiden, zorgden voor een enorm aantal slachtoffers onder de vogels.

Wiersma en haar zus vlogen naar het rampgebied met hun wasmachine en wilden meteen aan de slag. Maar dat mocht niet. De autoriteiten daar zagen het gebruik van de speciale wasmachine niet zitten en verboden het. Zeer tegen de zin van Wiersma. Na een paar dagen wist ze de Engelsen alsnog te overtuigen van het nut van de wasmachine.

Zelf is ze nog altijd ontevreden over de gang van zaken in Engeland. “De eerste dagen hebben we niets kunnen doen, dat frustreert. In die tijd hadden een heleboel vogels gered kunnen worden. Daarom waren we er heen gegaan, niet om een beetje rond te hangen en te onderhandelen met de autoriteiten.”

Op dit moment wordt er druk gewerkt om alle kooien en het erf te ontsmetten. Zondag hoopt Wiersma er mee klaar te zijn. Tot die tijd is haar aangeraden zo min mogelijk het huis te verlaten. De meeste gesprekken lopen dan ook noodzakelijkerwijs via de telefoon. “Wij zijn namelijk ook besmet. Als wij nu naar iemand gaan die vogels heeft, is de kans groot dat wij hem besmetten. Dat kun je niemand aandoen, zeker de vogels niet. Daarom blijven we nu maar zoveel mogelijk in het huis en laten we zo min mogelijk mensen toe. Dat is het beste.”

Ze wil er eigenlijk nog niet aan denken, maar toch maakt de vogelverzorgster zich druk over de financiën. De kosten voor het voer, de medicijnen en de hokken voor de vogels worden betaald door duizend donateurs. Het is ieder jaar weer puzzelen om rond te komen. Gaatske Wiersma heeft geen idee wat de ontsmetting zal kosten, maar het zal zeker een gat in de begroting slaan. “We kunnen nooit reserves opbouwen voor calamiteiten. We moeten maar weer zien hoe we dit oplossen”, zucht ze.

Hoewel Wiersma het vreselijk vindt dat de vogels afgemaakt moeten worden, heeft ze alle begrip voor de beslissing van de RVV. “Er mogen niet nog meer slachtoffers vallen. Wij vechten altijd tot het eind voor de vogels, maar hier is niet tegen op te boksen.”

Ook nu deze ramp zich afspeelt, heeft Wiersma al weer van alles geregeld voor nieuwe vogels die binnen gebracht worden. De vogels worden door een vrijwilliger die de laatste weken niet gewerkt heeft, opgevangen en naar een andere locatie gebracht. Daar staan inmiddels nieuwe hokken die in allerijl aangeschaft zijn.

Wiersma: “Het is erg wat ons is overkomen, maar het werk moet zo goed mogelijk doorgaan. We zijn er als de vogels ons nodig hebben. Ook als we het zelf niet kunnen.”