Het Klokhuis is onaantastbaar

Het Klokhuis bestaat tien jaar en viert dat de komende week met een kijkje achter de schermen van het informatieve jongerenprogramma. Aan de hand van presentator Jeroen Kramer krijgen we in de afleveringen van maandag tot en met donderdag te zien hoe de Klokhuis-onderwerpen worden gekozen, voorbereid en opgenomen, en hoe de dramascènes worden gemaakt. In de vijfde jubileumaflevering, die vrijdag wordt uitgezonden, worden stukjes Klokhuis uit het verleden herhaald, op verzoek van kijkers. Op zes achtereenvolgende vrijdagen vertoont Het Klokhuis onder de titel 10+ nog meer fragmenten uit het archief.

Het Klokhuis behandelt geen actuele thema's, maar gaat op zoek naar antwoorden op vragen als: hoe wordt glas gemaakt, hoe werkt de wegenwacht, hoe voorspellen ze het weer? De presentator is nadrukkelijk aanwezig bij het zoeken naar het antwoord. Als het gaat over parachutespringen, zal de presentator zeker zelf springen. Hij of zij hanteert een serieuze, journalistieke toon. Voor de luchtige noot zijn de korte sketches en liedjes tussendoor, die meestal zijdeling iets met het thema te maken hebben. Daar zitten vaste nummers bij, als de oude dames Too en Daa en de vieze kok Alberding Thijm.

Het Klokhuis begon in januari 1988 met een wekelijkse uitzending. In april van dat jaar werden dat er vijf per week, na het Jeugdjournaal, en zo is dat gebleven. Tot spijt van kijkers en programmamakers kwam er vorig jaar wel een reclameblok tussen het Jeugdjournaal en Het Klokhuis. De Ster is er wel blij mee, want in die paar minuten bereiken de adverteerders een klein publiek, maar juist de kern van de 'boodschappers', de mensen die bepalen wat er in de supermarkt wordt aangeschaft.

In tien jaar tijd zijn er 1500 afleveringen Klokhuis gemaakt. In 1990 dreigde het einde van het programma, toen de NOS-directie het budget snoeide, en vooral herhalingen wou uitzenden. Een protestactie, ontketend door Kamerleden en journalisten van middelbare leefijd, die op hoge toon wezen op het educatieve karakter van het programma ('leuk en toch ook leerzaam') baatte niet. De handtekeningenactie van Klokhuisfan Nina de Waal, toen 12 jaar, had wel succes. Ze verzamelde ruim vijftigduizend adhesiebetuigingen en sindsdien lijkt Het Klokhuis onaantastbaar.

Wonderlijk is eigenlijk dat in de afgelopen tien jaar de formule van Het Klokhuis nauwelijks is gewijzigd. Ook in het bestand van de makers is niet veel veranderd. Het Klokhuis trekt vooral oudere kijkers. De helft van de gemiddeld 475.000 kijkers is twintig jaar en ouder. Van de doelgroep, de bovenbouw van de basisschool, kijken gemiddeld 45.000 kinderen. Toch is Het Klokhuis verhoudingsgewijs een zeer goed bekeken programma door de doelgroep. Dat zal mede komen door de dramascènes met doorgewinterde acteurs als Joost Prinsen, Aart Staartjes, Yvonne van den Hurk, Wieteke van Dort, Eric van der Donk en Loes Luca. “Voor televisie moet je altijd oppassen dat je niet te veel geeft. Maar voor Het Klokhuis mag het net altijd iets meer zijn”, zegt een van de acteurs.

In de jubileumuitzending sparen ze zich zelf niet. Bent u niet Erik Engerd?, vraagt een voorbijganger met boodschappentas aan Joost Prinsen. Ja, maar dat is lang geleden hoor, antwoordt die welwillend vermoeid. De voorbijganger put zich daarna uit in loftuitingen aan het adres van Het Klokhuis. Zo leerzaam. Zo informatief. Hij kijkt altijd met het hele gezin. Het verstevigt de familieband. Sterker nog, het heeft zijn huwelijk gered. Maar nu ze elkaar toch spreken, kan Prinsen hem helpen aan het telefoonnummer van die leuke jonge presentatrice, ehh, Yvon?