CAO bij Volkswagen: vier procent erbij, geen ontslagen

Van onze correspondent BERLIJN - Er was op het eind nog een nachtelijke marathon-zitting van achttien uur voor nodig, maar gisterochtend vroeg bereikten in Hannover het autoconcern Volkswagen en de vakbond IG Metall overeenstemming over een nieuwe CAO voor de circa honderdduizend werknemers.

Kernpunten van de overeenkomst luiden: een loonsverhoging van vier procent met ingang van 1 januari, maandelijkse extra uitkeringen van tweehonderd mark dit jaar van augustus tot januari en een forse verhoging van het vakantiegeld. Flexibele werktijden met werkweken die kunnen variëren tussen 28,8 en 38,8 uur blijven mogelijk, maar de zaterdag wordt - zoals de concernleiding graag had gezien - geen gewone werkdag.

Daarmee lijkt de bond de winnaar van de onderhandelingen te zijn, hoewel ze met een looneis van zes procent de CAO-besprekingen was ingegaan. De bond moest echter wel accepteren dat al naar gelang de behoefte jaarlijks maximaal twaalf zaterdagen als werkdag kunnen worden ingeschaald: de gebruikelijke toeslag van vijftig procent zakt dan naar dertig procent - een verlaging die ook voor overuren geldt. Als tegenprestatie belooft VW voor de komende twee jaar de arbeidsplaatsen te behouden.

Volkswagen gold in Duitsland als een trendsetter op CAO-gebied. Eind '93 bereikte het concern met de bonden als eerste overeenstemming over de invoering van de vierdaagse werkweek, in ruil voor behoud van werk. In de praktijk leverden daarmee de VW-werknemers tien procent van hun salaris in, een besparing die het concern 1,6 miljard mark opbracht.

Maar terwijl dit jaar de CAO-onderhandelingen bij VW zich moeizaam voortsleepten en gepaard gingen met massale werkonderbrekingen (omzetverlies: 250 miljoen mark), presenteerde concurrent Opel vorige week een CAO-akkoord dat in termen van flexibilisering van werktijden op dat van VW vooruitliep.

Weliswaar werd ook bij Opel het taboe van de vrije zaterdag niet gebroken - hier blijven de (dure) toeslagen bestaan - maar wel werd vastgelegd dat de werkweek kan variëren tussen de 30,5 en de 38,75 uur, vooropgesteld dat de werkgever de werktijden twee maanden van te voren aankondigt. Daarbij wordt ernaar gestreefd over het jaar berekend de gemiddelde werkweek op 35 uur te houden.

Het toverwoord 'flexibilisering' moet het ideaal van 'de ademende fabriek' (aldus VW-onderhandelaar Ulrich Dase gisteren) helpen verwezenlijken. Door de werkweken te variëren kunnen bedrijven sneller reageren op fluctuaties in de vraag naar auto's. Om die reden is de CAO voor Volkswagen te verteren.

De Duitse automobielindustrie lijdt volgens de werkgevers aan te starre werktijden en - mede daardoor - aan te hoge loonkosten, die de concurrentiepositie van de Duitse auto op de wereldmarkt in gevaar brengen.

De CAO's bij VW en Opel moeten in dat opzicht een nieuwe trend zetten, waarbij de aanval op het bastion van de vrije zaterdag ondanks de hardnekkige weerstand van de bonden in de toekomst opnieuw zal worden geopend.

Die geluiden hoort men niet alleen van werkgeverszijde: vorige week riep ook de financieel-economisch expert van de CDU-fractie in de bondsdag, Friedhelm Ost, de bonden op de zaterdag aan de werkweek toe te voegen “maar dan zonder die dure toeslagen.”