opera

Herhalingen morgenavond en op 1, 4 en 6 augustus. Reserveringen VVV Weststellingwerf: 05610-11711.

We hadden gewaarschuwd kunnen zijn. Iemand die zich operaregisseur noemt en durft te beweren dat ze “geen reet aan Mozarts opera's” vindt en die de werken van Haydn en Hündel “allebei even saai” noemt, moet beroepsmatig ernstig in twijfel worden getrokken.

Van Eijk had uit die paar noten op papier begrepen dat het in 'Samson et Dalila' ging over lust en oorlog tussen de Hebreeërs en de Filistijnen; “ze schieten in de opera met zaad of kogels”, aldus de hevig overtuigde regisseur. Ongeacht het feit dat Samson, de Hebreeër, uiteindelijk in het verhaal de sterkste blijkt, hielp Van Eijk de opera met die gedachte onverbiddelijk naar de filistijnen.

Die slotoverwinning van Samson heb ik overigens niet afgewacht. Na de tweede akte vond ik dat de mishandeling van Saint-Saëns' partituur lang genoeg geduurd had en verliet ik met zware tred de sopperige landerijen van Spanga, vast overtuigd er nooit weer terug te keren; voor opera althans. Wat is dat trouwens voor waanzinnig idee om een opera als 'Samson et Dalila' in Friese weilanden uit te voeren. Wat voegt het beeld van vochtige avondnevels, induttende koeien en nadartelende paarden toe aan het verhaal dat zich volgens Van Eijks opvatting in de dorre, hete Gazastrook afspeelt? Niets, niets, niets!

Wie een dramatische opera uit de vorige eeuw verplaatst naar de Gazastrook van nu en vervolgens een tent vol operaliefhebbers zich de sokken uit hoort lachen, moet toch zelf ook ernstig twijfelen aan de geslaagdheid van een dergelijke regie-inval. In de Gazastrook wordt namelijk al heel lang niet meer gelachen. Van Eijk laat de opera spelen op een autokerkhof, waar Dalila in een grote, witte Amerikaanse slee blijkt te wonen; zo'n echte snollebak, zogezegd. In haar kofferbak blijkt een bad met dampend heet water verborgen te zitten.

Daar bereidt Dalila zich voor op de komst van Samson; ze scheert haar benen en laat de Grand Prêtre haar teennagels lakken. Daar verleidt Dalila in haar lingerie de arme Samson in de persoon van de omvangrijke tenor Philip van Lidth de Jeude. De dikzak trekt wat kleding uit en springt bij haar in bad alwaar zijn paardestaart wordt afgeknipt. Het was voor het publiek in Spanga te veel, deze akte. Men kwam niet meer bij van het lachen en Saint-Saëns bleef zich maar omkeren in zijn graf.

Louter noten In de eerste akte had hij dat waarschijnlijk ook al ettelijke keren gedaan, met name bij de scène waar de Filistijnse vrouwen (hier allemaal verkleed als lellebellen) bloemen komen aanbieden aan hun Hebreeuwse overwinnaars.

Saint-Saëns componeerde prachtig subtiele muziek, venijnig in zijn verleidelijkheid, maar hup, Van Eijk vond het niks, louter een paar noten en naaide de Filistijnse snollen een bloem op hun speelpakjes. Juist! Precies in het kruis. De rode achterlampen van de autowrakken floepen veelzeggend aan. Niks geen subtiele verleidingskunsten, maar hop d'r op! Zelfs de oude Hebreeër, die Samson voor Dalila waarschuwt, wordt in zijn kruis getast en bezwijkt voor de Filistijnse geilheid.

In de orkestbak, een soort brede loopgraaf, dirigeert David Levi met overmoed en overgave. Het orkest kan maar ten dele tegemoetkomen aan Saint-Saëns eisen. De strijkers zinderen niet en bij de blazers is de goede intonatie soms ver te zoeken. Het moet gezegd dat de akoestiek natuurlijk verre van meewerkt.

Mary Rose Langfield kan als Dalila niet overtuigen. De stem laat duidelijk de verschillende registers horen en nog duidelijker de breuken daartussen. Op belangrijke plaatsen (de vocalises in 'Mon coeur s'ouvre à ta voix') raakt zij in hevige ademnood. Veel beter is Peter Michailov als Grand Prêtre, die een prachtige dictie paart aan een opwindend stemgeluid. De Samson van Philip van Lidth de Jeude is zelfs een openbaring. Een royale stem, in het begin wat heftig wapperend, maar allengs schitterend in kracht en souplesse en met een heus pianissimo in de hoogte. Ronduit een ideale rolbezetting.

Voor hem had ik nog wel willen blijven, maar Van Eijk stond tussen ons in. Pas als zij met het schaamrood op de kaken, bloemen (gewoon decent in de hand!) naar het graf van Saint-Saëns brengt, zal ik haar deze platte partituur-verkrachting vergeven.