Omstreden Israëlische schrijver Chanoch Levin (56) overleden

Hij was Israëls meest omstreden, meest bekritiseerde en meest geliefde toneelschrijver van Israël. Woensdag overleed Chanoch Levin aan kanker, 56 jaar oud.

Vlak na de zesdaagse oorlog van 1967, midden in de euforie na de spectaculaire Israëlische overwinning, bracht hij Israël in rep en roer met zijn 'Malkat ambatja', Koningin van het bad. De hoofdpersoon houdt voortdurend het toilet bezet om de Palestijnse huurder te beletten er gebruik van te maken. De toenmalige minister van defensie, Mosje Dajan, sprak van ,,het toppunt van smakeloosheid''. Levin stak de draak met de 'dode oorlogshelden'. 'Beste vader, wanneer jij bij mijn graf staat/oud en moe en eenzaam/... zeg dan niet dat jij een offer hebt gebracht /want ik ben degeen die het offer heeft gebracht/en gebruik geen hoogdravende taal/want ik ben al zeer laag, vader', luidt een van de teksten uit het stuk. Opvoeringen werden dan ook verstoord. Het thema zou nog vele malen terugkeren in Levins latere werken waarin zijn aanvallen op de Israëlische grootheidswaanzin, de bezetting, de onnodige oorlogen, slechts steeds scherper leken te worden.

Met 28 toneelstukken en vijf komische/satirische cabarets, waarvan hij vele nog zelf regisseerde, was Levin een van de meest produktieve toneelschrijvers. Geen seizoen ging voorbij of er zat een nieuw stuk van hem in. Vele van zijn toneelstukken waren gewoon om je dood te lachen, haast letterlijk. Want de dood als thema kwam in haast allemaal wel op de een of andere manier kijken.

Zijn werken werden vertaald en opgevoerd in onder andere Londen, Berlijn en New York. Hij won vele prijzen, waaronder een van het festival van Edinburgh. Maar juist die ene prijs, de prestigieuze Israëlprijs, heeft hij nooit gekregen. Het dichtst bij 'nationale' erkenning was hij nog twee jaar geleden toen hij de Israëlische 'Theaterprijs' kreeg voor 'Moord', waarin Levin op gruwelijk realistische wijze het martelen, het doden, mengde met het toenemende geweld in de Israëlische samenleving. Het trok volle zalen. Levin zelf was vaak achterin de zaal te vinden, kijkend naar het publiek dat zichzelf een spiegel voorgehouden kreeg en zichtbaar naar adem snakte bij dit zelfportret.