'Kunstenaarschap harder'

UTRECHT - Anette de Haas wil weten wie van de ongeveer veertig aanwezige kunstenaars zijn of haar eigen brood kan verdienen. Dat zijn er vijf. “Zelf kan ik er ook niet van leven, maar daar heb ik me inmiddels bij neergelegd”, zegt De Haas, die de ene helft van het cabaretduo 'Lang en Gelukkig' vormt. Naast de cabaretoptredens is ze daarom ook dirigent van maar liefst zes koren, die - gelukkig - niet allemaal elke week repeteren.

De Haas is een van de sprekers tijdens de eerste 'bedrijvencontactdag' voor kunstenaars, georganiseerd door het Nationaal Bedrijven Centrum Kunst en Cultuur (NBCK) in Utrecht. Het NBKC is in januari opgericht om zelfstandige kunstenaars in de zakelijke aspecten van hun beroepspraktijk te ondersteunen. Marketing, planning, belasting: allemaal zaken waarmee de kunstenaar als 'kleine zelfstandige' mee te maken krijgt, en die de uitoefening van het beroep verzwaren.

Anette de Haas fungeert vandaag als praktijkvoorbeeld. “Ik ben geen held in administratie, ik ben muzikante. Toen het goed begon te lopen met 'Lang en Gelukkig' hebben we een stichting opgericht. We hebben we nu een penningmeester, een secretaris en iemand voor de publiciteit. ”

De kunstwereld wordt in alle disciplines harder, kunstenaars moeten steeds beter leren om zich zakelijk op te stellen, stelt René Kooyman, directeur van de NBCK. Want hoewel de interne concurrentie, door het teruggedrongen aantal studenten op kunstopleidingen, kleiner is geworden, wordt het steeds moeilijker op de markt een positie te veroveren. Roel Mulder, directeur van het Voorzieningenfonds voor kunstenaars is uitgenodigd een en ander rond de nieuwe - omstreden - Wet Inkomensvoorziening Kunstenaars (WIK) uit te leggen. “Kunstenaars waren in alle tijden ambachtslieden of amateurs. Alleen in onze tijd is de kunstenaar - tijdelijk - verworden tot een soort rijksambtenaar in dienst van de BV Nederland. Maar ook kunstenaars zijn verantwoordelijk voor hun eigen sociaal-economische postie.”

Na de praatjes is het is vooral tijd om te 'netwerken', waartoe het NBCK ook het kunstenaarsnetwerk 'Artwise' heeft opgericht. Zo heeft 'geluidsschilder' Arno Peeters net gesproken met Marjon Jacobse van de Utrechtse stichting Sophia, die 160 ateliers in de stad beheert en bezig is met het inrichten van een geluidsstudio. Voor Peeters, bezig met multi-media, elektronische muziek en andere, naar eigen zeggen 'schimmige' kunstprojecten, klinkt die studio wel aantrekkelijk.

Illustratief vormgeefster Tineke Meirink is vooral gekomen voor de zakelijke kant. Ze is anderhalf jaar geleden afgestudeerd aan de kunstacademie. “Ik werk twee dagen per week bij een uitgeverij als illustrator, daarnaast doe ik freelance-opdrachten. Ik heb wel een training voor boekhouding, maar het wordt steeds ingewikkelder. Ik vind het ook moeilijk om me zakelijk op te stellen als het gaat om geld voor opdrachten. Dat soort dingen leer je niet op de academie.”