FNV moet gewoon 'nee' zeggen

AMSTERDAM - De FNV zegt “nog nee” tegen de paarse voorstellen voor de WAO en Ziektewet. Volgens voorzitter Stekelenburg wil de vakcentrale best over meer marktwerking praten, op voorwaarde dat er een aantal wijzigingen in de kabinetsplannen wordt aangebracht. Als het nieuwe kabinet echter deze FNV-voorwaarden accepteert, zal via een achterdeur het huidige systeem weer worden ingevoerd.

Stekelenburg bracht deze week nog eens in een oproep aan de paarse onderhandelaars de FNV-standpunten naar voren. Daarin stelde hij over meer marktwerking pas te willen praten, als vervolgens per bedrijfstak dezelfde WAO- en ziekteregelingen van kracht zijn. Dat betekent dat deze afspraken in CAO's moeten worden vastgelegd. Bovendien grijpt de FNV naar het oude systeem van algemeen verbindend verklaren van deze CAO's om de solidariteit in een bedrijfstak in stand te houden.

Stekelenburg: “Het mag niet zo zijn dat bedrijven met een laag ziekteverzuim zelfstandig een verzekering afsluiten bij Amev of Nationale-Nederlanden. Want daardoor zullen premies voor de bedrijven met slechtere risico's in die sector juist omhooggaan.”

Verschillen tùssen bedrijfstakken met een hoog of juist laag WAO-risico zijn wel bespreekbaar, als ze maar beperkt in premies tot uiting komen. Alle premies moeten binnen een onder- en bovengrens blijven, die van tevoren is vastgesteld. Daarmee komt de vakcentrale tegemoet aan de kritiek van bijvoorbeeld de Bouw- en houtbond FNV, die door het hoge WAO-risico onaanvaardbaar hoge premies vreest.

Maar met de wens tot het algemeen bindend verklaren van WAO-afspraken en het beperken van premieverschillen in bedrijfstakken ondergraaft de FNV de paarse voorstellen om meer marktwerking in te voeren.

De paarse onderhandelaars willen juist via financiële prikkels individuele werkgevers en werknemers stimuleren arbeidsongeschiktheid en ziekte terug te dringen. Werkgevers krijgen principieel het recht de risico's van ziekte en WAO zelf te dragen. Daarnaast krijgen bedrijfsverenigingen concurrentie van verzekeraars die ook verzekeringen tegen arbeidsongeschiktheid en ziekte kunnen aanbieden. De premies mogen ze zelf vaststellen, maar de overheid blijft de hoogte en duur van de uitkeringen bepalen.

De financiële prikkel werkt alleen als bedrijven op die premie zelf invloed kunnen uitoefenen. Maar in het voorstel van de FNV kan een klein bouwbedrijf, dat toevallig veel gezonde werknemers heeft en de arbeidsomstandigheden hoog in het vaandel heeft, verplicht worden hogere premies te betalen. Immers de bedrijfstak is als geheel 'ongezond'. Omgekeerd kan een accountantsbureau, waar door hoge werkdruk en slechte arbeidsverhoudingen een grote groep werknemers zich ziek meldt, juist lage premies hoeven te betalen, omdat de bedrijfstak als geheel weinig risico loopt. Het gevaar is levensgroot dat via CAO's en het algemeen verbindend verklaren daarvan, individuele bedrijven zich weer gaan verschuilen achter de collectiviteit. Ze kunnen dan immers nauwelijks invloed op de premie uitoefenen.

Ook met de wens om een bepaalde bandbreedte voor de premies vast te stellen wil de vakcentrale de marktwerking verminderen. Particuliere verzekeraars kunnen zo in bijvoorbeeld de bouw worden gedwongen tot een premie die niet kostendekkend is. De sector betaalt daarmee niet zijn eigen WAO-risico. Verzekeraars gaan die kosten dan afwentelen op andere bedrijven of bedrijfstakken. Zo werkt het particuliere verzekeringssysteem.

Omweg

Door deze voorstellen poogt de FNV via een omweg enige 'solidariteit' in stand te houden tussen werknemers en werkgevers in alle sectoren. Immers, ook op dit moment bepaalt de overheid de premiepercentages en die zijn voor alle werknemers en werkgevers gelijk. Maar van een financiële prikkel voor de individuele werkgever blijft door de FNV-wensenlijst weinig over. De maatregel, bedoeld om het aantal WAO'ers en zieken terug te dringen, zal dan ook niet slagen, als de vakcentrale haar zin krijgt.

Het “nog nee” van de FNV tegen meer marktwerking in werknemersverzekeringen is een compromisvoorstel om de verschillende standpunten van de aangesloten bonden te overbruggen. De Industriebond en AbvaKabo voelen wel degelijk voor meer marktwerking. De Bouw- en houtbond is faliekant tegen.

Met het compromisvoorstel verdoezelt de FNV haar werkelijke houding ten opzichte van meer marktwerking in werknemersverzekeringen. In feite zegt Nederlands grootste vakcentrale nee tegen meer marktwerking. Het zou de FNV sieren, als ze dat ook eerlijk tegen een nieuw kabinet zou zeggen. Dan weet een paarse regering tenminste meteen dat haar een groot conflict met de vakbeweging te wachten staat.