Na Amerikaans telefoontje bezuinigt Indonesië plots op defensie en minimumloon

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Onder zware druk van de Verenigde Staten en het IMF heeft de Indonesische president Soeharto alsnog besloten tot ingrijpende bezuinigingen. Gisteren werden onverwacht militaire uitgaven ter waarde van 'zeker twintig miljard dollar' geannuleerd. Ook is een besluit om het minimumloon te verhogen, met twee maanden uitgesteld.

Omdat de prijzen voor primaire levensbehoeften als rijst, spijsolie en melk in Jakarta inmiddels per dag blijken te verdubbelen, worden vooral de arme delen van de miljoenenbevolking hiermee het meest getroffen. Normaal maakt Jakarta in januari de jaarlijkse verhoging bekend, die dan op 1 april ingaat.

De Amerikaanse waarschuwing dat Soeharto ernst moet maken met verdergaande economische hervormingen, werd door president Bill Clinton persoonlijk aan Soeharto overgebracht. In al dan niet diplomatieke bewoordingen deed hij dat tijdens een 20 minuten durend telefoongesprek donderdagnacht.

In reactie op de Amerikaanse interventie veerde de roepia, de nationale munt, gisteren weer met 21 procent omhoog, na de dramatische koersval eerder deze week. De roepia is nu overigens nog altijd 70 procent minder waard dan een half jaar geleden.

Om de Amerikaanse pressie op te voeren besloot Clinton ook zijn onderminister van financiën Lawrence Summers naar Jakarta te sturen. Hij gaat 'binnenkort', samen met hoge ambtenaren van het ministerie van buitenlandse zaken en de nationale veiligheidsraad, het hoogste orgaan van de Amerikaanse strijdkrachten.

Clinton zet Soeharto onder druk door over de voortzetting van de Amerikaanse financiële bijdrage aan het hulpprogram van 40 miljard dollar onder leiding van het IMF, pas te besluiten na terugkeer van Summers.

Volgende week vliegt ook IMF-topman Michel Camdessus naar Indonesië om bij Soeharto aan te dringen op bespoediging van de economische hervormingen, die noodzakelijk worden geacht om het vertrouwen in de Indonesische economie te herwinnen.

De nu aangekondigde besnoeiing op defensie betreft onder meer de aankoop van Russische gevechtsvliegtuigen en helikopters. Ook wordt de bouw van militaire bases stopgezet.

In Jakarta heeft het hamsteren van rijst, spijsolie en andere eerste levensbehoeften zich gisteren van supermarkten uitgebreid naar de markten, waar minder koopkrachtigen hun inkopen plegen te doen. Veel levensmiddelen zijn nu uitverkocht. De angst voor opstootjes en relletjes is groot. In de Indonesische pers verschijnen nieuwe oproepen dat Soeharto op moet stappen.

- Pagina 6: vervolg - Hamsterwoede op de pasar - ZenZ 3: Alles wordt mahal, mahal

Indonesiërs roepen op tot aftreden regering-Soeharto VERVOLG VAN PAGINA 1

Er is in Indonesië meer nodig dan bezuinigingen op defensie, en de hervorming van het wankele bankwezen waar het IMF om vraagt. “De lokale en internationale markten hebben laten blijken geen vertrouwen meer te hebben in de bestaande regering”, zei de voormalige Indonesische minister en econoom Mohamad Sadli gisteren op de voorpagina van de Engelstalige krant Jakarta Post.

De scherpe val van de roepia, zo vlak na de begrotingstoespraak van Soeharto, geeft volgens Sadli aan dat er niet alleen sprake is van economische redenen, maar ook van politieke sentimenten. “De bestaande regering moet worden vervangen”, concludeert hij openlijk.

Socioloog Arbi Sanit van de Universiteit van Indonesië, in dezelfde krant eveneens pontificaal op de voorpagina, is nog concreter. “We hebben een president nodig die in goede gezondheid verkeert. Juist omdat we grote economische problemen hebben, moet een nieuwe president een goede reputatie hebben, betrouwbaar zijn, brede ervaring in het overheidssysteem bezitten en brede steun van het volk genieten en in staat zijn de hervormingen in dit land door te voeren”, zegt hij. “Ik denk dat voormalige vice-president Sudharmono een goede is, omdat hij in staat is gebleken de strijdkrachten op wat grotere afstand te zetten, waardoor de regeringspartij Golkar wat onafhankelijker kan gaan optreden.”