Opstandige Susana zet Peru volledig op zijn kop Vrouw Fujimori wil scheiden en zelf president worden

LIMA - Susana is gek, Susana is moedig, ze is ziek, ze wil scheiden. Sinds ze op 2 augustus woedend de presidentiële residentie verliet en onderdook bij een vriendin, is Susana Higuchi de Fujimori, echtgenote van de president van Peru, Alberto Fujimori, het gesprek van de dag in het Andes-land.

Maar het betreft niet zomaar een echtelijke twist, ook al wil de president dat het volk doen geloven. De zaak zou met de presidentsverkiezingen over acht maanden dan ook een venijnige nasleep kunnen hebben voor het staatshoofd. Dit stelt zich immers bijna zeker weer verkiesbaar.

Ik kan er niet meer tegen, brieste de presidentsvrouw vorige week dinsdag tegen een paar vriendinnen die bij haar op bezoek waren. En voor de ogen van het verbouwereerde dameskransje pakte ze haar biezen. In een communiqué dat ze later die dag aan alle media in het land stuurde, verklaarde ze haar bruuske vertrek.

Ze eiste het recht op om zich ook kandidaat te mogen stellen voor de verkiezingen van volgend jaar. Dat recht wordt haar nu als vrouw van het staatshoofd ontzegd door een wettelijke beschikking, zonder dat dit verbod voorkomt in de nieuwe Grondwet. In een verzoekschrift aan de openbare aanklager eist ze dat de ongrondwettelijke norm wordt geschrapt.

Ze ontvluchtte het paleis, omdat ze daar niet vrij haar mening mocht verkondigen: “De mensen die daar werken, oefenen voortdurend druk op mij uit.”

Vooral Vladimiro Montesinos, de binnenlandse veiligheidsadviseur en rechterhand van de presidenten en volgens veel Peruanen achter de schermen de machtigste man in het land, maakte haar het leven zuur. Susana: “Hij is zeer intelligent, maar hij bevalt me niet.

De wet, in het land nu al de Susana-wet genoemd, die haar belet voor president of parlementariër op te gaan, schaadt volgens haar de elementaire rechten van de burger. De rel komt overigens niet uit de lucht vallen. Al een maand geleden verbaasde Susana het land met de uitspraak, terwijl ze recht in de televisiecamera keek, dat haar echtgenoot gas moet terugnemen bij het uitoefenen van zijn macht.

Ondertussen ontkende de presidentsvrouw maandag nog dat haar huwelijk op springen staat. Ze zei dat ze dinsdag naar haar paleis-woning zou terugkeren, al had ze dat gisteren in het begin van de middag nog niet gedaan. De president verzekerde zondag ook dat een scheiding niet aan de orde is: zeker niet in het internationale jaar van het gezin. Maar dat het tussen Alberto en Susana, beide nazaten van Japanse immigranten, niet botert, is geen nieuws. Voordat Alberto in mei 1990 tot president werd verkozen, onderhield het paar naar verluidt al een koele LAT-relatie.

En in maart 1992 veroorzaakte Susana 'Fujigate', door een broer en zus van Alberto, Santiago en Juana, te beschuldigen van het verzilveren van partijen gebruikte kleren die een gift waren van Japan aan de armen van Peru. Door de zelfcoup van de president op 5 april dat jaar, hij sloot toen het parlement en hooggerechtshof, is die zaak nooit verder uitgezocht. Susana verdween toen wel maanden van het toneel, volgens sommige geruchten omdat ze onder toediening van drugs onder huisarrest was geplaatst. Maar dit keer gaat Susana's bijtende kritiek veel dieper dan gesjoemel met oude kleren. Ze waagde het om voor het oog van de camera het democratische gehalte van het bewind van haar man aan de kaak te stellen.

Volgens de president is de bepaling die zijn vrouw aanvecht, wel volledig grondwettelijk. Die norm veranderen zou anarchie in de hand werken, aldus het staatshoofd. Het grondwettelijk gerechtshof zou uitspraak moeten doen over wie van de twee gelijk heeft. Maar terwijl de nieuwe grondwet al driekwart jaar van kracht is, is dit hof nog steeds niet geïnstalleerd. De wet daartoe moet nog door het Congres. Om die formele reden verklaarde het openbaar ministerie Susana's verzoekschrift niet ontvankelijk.

Het feit dat het tribunaal dat moet toezien op de naleving van de grondwet er nog altijd niet is, vormt er een duidelijk bewijs van dat Susana's kritiek hout snijdt.

Dat de president geen haast heeft met het hof, is begrijpelijk. De installatie ervan zou de Cantuta-affaire weer kunnen oprakelen. Deze moord op negen studenten en een hoogleraar door een militair commando kon nu begin dit jaar dankzij een dubieus wetje achter gesloten deuren door een militaire rechtbank worden afgehandeld.

De regeringspartijen hebben zich wel bereid verklaard de Susana-wet opnieuw in het parlement te bespreken. Waarschijnlijk zal een lid van de oppositie met een voorstel komen om het gewraakte verbod te schrappen.

Maar het is verre van zeker dat dit dan ook gebeurt. Vorige week woensdag keerde een regeringsmeerderheid in het Congres zich nog tegen Susana. In het uiterste geval, wanneer het juridische steekspel in haar eigen land niets oplevert, kan zij haar toevlucht zoeken tot internationale rechtscolleges.

Of Susana echt zelf een gooi naar het presidentschap wil doen, blijft onduidelijk. Zaterdag zei ze dat ze dit wel overweegt. Maar een paar dagen later zei ze ook dat ze alleen heeft gehandeld ter verdediging van de grondwet en van de democratische rechten van de Peruanen.