China beschermt marktsector

Vandaag begint in de zwaarbewaakte Grote Hal van het Volk in Peking het Nationale Volkscongres, China's de facto parlement, aan zijn jaarlijkse vergadermarathon van twee weken.

Spannend zal het waarschijnlijk niet worden. Want ofschoon het Nationale Volkscongres China's hoogste wetgevende lichaam is en het tot zijn taak behoort de president, vice-president en de premier te kiezen, fungeert het in de praktijk voornamelijk als de applausmachine van het Centraal Comité en de leiding van de communistische partij.

Onder de vorige voorzitter, Qiao Shi, leek het Volkscongres nog langzaam en uiterst voorzichtig op te schuiven naar de rol van een echt parlement. Vooral in de wandelgangen werd er vaak fel gediscussieerd. En tot chagrijn van de centrale partijleiding slikten onder de liberale Qiao sommige parlementariërs niet alles wat hun ter goedkeuring werd voorgezet. Wetten werden niet altijd unaniem door de volksvertegenwoordigers aangenomen, en soms werd openlijk tegen de partijleiding gerebelleerd.

Maar dit jaar is er wat minder vuurwerk te verwachten. Qiao Shi werd in 1998 op een zijspoor gezet, en de vergadering wordt dit jaar voorgezeten door de ultra-conservatieve ex-premier Li Peng.

Op het programma staan behalve het jaarlijkse werkrapport van de regering ook een aantal aanvullingen op de grondwet, de eerste concrete aanpassingen in zes jaar.

Als het Volkscongres die goedkeurt, zullen voortaan de rechten van de privé-sector door de grondwet worden gegarandeerd. Niet langer zijn privé-bedrijven slechts een aanvulling van de Socialistische Markteconomie; zij vormen een belangrijk en essentieel deel van de samenleving. Erkenning daarvan in de grondwet is volgens de Chinese media een hommage aan Deng Xiaoping, de aartsvader van de huidige pragmatische economische hervormingen.

Deze constitutionele hervorming is al sinds 1997 in voorbereiding, en behelst geen diepgaande politieke verandering. Wel benadrukt ze het belang dat de communistische partij hecht aan de marktgerichte economische hervormingen - ondanks de diepgewortelde sociale onrust door de snelstijgende werkloosheid en de tegenvallende inkomsten op het platteland.

Tijdige en grondige constitutionele wijzigingen zijn nodig om aan de realiteit tegemoet te komen, vindt voorzitter Li Peng. Privé-bedrijven hebben jarenlang gelobbyd voor betere wettelijke bescherming, en volgens het wetsvoorstel moet de staat de legale rechten en belangen van zelfstandigen en privé-bedrijven beschermen.

Verder zal voor de opbouw van een modern stelsel van wetten nog een uiterst interessante clausule aan de grondwet worden toegevoegd. Volgens de voorgestelde wet moeten ook machthebbers zich voortaan aan de regels houden. Niemand zal nog boven de wet staan. In China is de macht van de wet nooit diep doorgedrongen. Vanouds konden machthebbers openlijk de regels met voeten treden. Als de amendementen niet alleen worden aangenomen, maar nog worden nageleefd ook, komt hier dus nu snel een einde aan.