'Massamoord ziekenhuis Timor' Australie eist opheldering van Jakarta over nasleep bloedbad

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De Australische regering wil van Indonesie opheldering hebben over de schokkende berichten dat zeker zestig overlevenden van het bloedbad in Oost-Timor van 1991 later alsnog in ziekenhuizen zijn vermoord.

De Britse filmer Max Stahl en de Australische journalist John Pilger onthullen in hun documentaire, Death of a Nation, die volgende week wordt uitgezonden, hoe demonstranten in het plaatselijke militaire ziekenhuis Wiru Husade No.4 werden vermoord. Bij het bloedbad bij de begraafplaats in Dili, waar de militairen op de rouwende menigte schoot, zouden volgens mensenrechtenorganisaties 180 Oosttimorezen zijn doodgeschoten. Indonesie, dat een eigen onderzoek instelde op het geannexeerde eiland, telde vijftig doden en liet in een rapport weten dat er dertig mensen werden vermist. Die vermisten zijn nooit gevonden. De gewonden werden afgevoerd naar het militaire ziekenhuis, waar zij, volgens een overlevende, vijf tabletten moesten slikken. De overlevende, een scholier, vertrouwde het 'medicijn' niet en spuugde deze uit. Om zich heen zag hij landgenoten die naar water snakten en binnen enkele minuten overleden aan inwendige bloedingen. De scholier bewaarde de tabletten en gaf deze aan de filmer Max Stahl, die de pillen door een laborant liet onderzoeken. Het bleek paraformaldehyde te zijn. Normaal zijn vijf pillen niet voldoende om een mens te doden, maar voor gewonden en verzwakten kunnen ze fataal zijn. De scholier zag hoe de doodzieke Timorezen die niet snel genoeg overleden, door militairen met stenen werden doodgeslagen. Hoe de jongen het overleefde, is niet duidelijk.

De Britse filmer was drie jaar geleden bij de herdenkingsdienst aanwezig en filmde het bloedbad. Onlangs keerde hij naar Dili terug om berichten na te trekken over systematische executie van verdachten. Stahl sprak ook met een ziekenhuislaborant en de scholier. Die vertelde ook dat mensen die op de begraafplaats gewond raakten, gesommeerd werden op te staan, waarna ze alsnog met messen werden afgemaakt. De scholier wist ook de moordpartij te overleven door zich dood te houden.

De laborant die de pillen onderzocht, zal waarschijnlijk een getuigenis afleggen voor de mensenrechtencommissie van de Verenigde Naties, die deze maand vergadert. In Australie wordt geijverd voor een onderzoek naar de ziekenhuismoorden.