Wie geeft hulp aan de gestresste werknemer?

De auteur is bedrijfsmaatschappelijk werker.

De deskundigen schatten dat 30 procent van de zieke werknemers ziek is door overspannenheid en/of burn-out door het werk. Ik schat dat er ook nog eens 30 procent overspannen is door privé-omstandigheden.

Wat mij is opgevallen in al die artikelen is dat het als vanzelfsprekend wordt beschouwd, dat als overspannen werknemers nu maar snel bij de therapeut belanden, zij in vijf tot zeven sessies weer op de rails zouden staan. Dat klopt maar voor een deel. Bij sommige cliënten zit het verdriet heel diep. Daarmee ben je er niet met snelle interventies. Verdriet heeft tijd nodig.

Liggen de problemen in het relationele vlak op de werkvloer, dan is het vooral aan de werkgever c.q. leidinggevende daar iets aan te doen. Niet iedere leidinggevende is in staat tot goed leiding geven. Leidinggevenden, de goede niet te na gesproken, zouden beter geëquipeerd moeten zijn om leiding te geven en meer aandacht moeten besteden aan de werknemer als mens. Elk mens, hoe autonoom ook, heeft zorg nodig. Het is de zorg die vaak ontbreekt.

Wat mij ook is opgevallen in al die artikelen is, dat nooit aandacht wordt geschonken aan de rol van de bedrijfsmaatschappelijk werker, verder te noemen BMW. BMW'ers zijn mensen die HBO zijn opgeleid tot het geven van deskundige hulp aan werknemers met psychosociale problemen.

Heel veel bedrijven hebben al jaren een of meer van die functionarissen in dienst. Er zijn voorzover ik weet circa 1 500 BMW'ers werkzaam in dit land. Zij houden zich bezig met individuele en groepsgerelateerde problemen. Na een intake - zonder wachtlijst van drie maanden! - beoordeelt de BMW'er of de cliënt een aantal sessies nodig heeft bij het BMW of dat er moet worden doorverwezen naar een psychotherapeut. De wachttijden bij de Riaggs zijn daarbij inderdaad een probleem.

Mijn ervaring is dat het doorverwijzen binnen de particuliere sector heel snel kan gaan. Veelal wordt dat wel door verzekeraars vergoed. Bij De AWBZ ligt dat echter ingewikkelder. Het zou aanbeveling verdienen als binnen de AWBZ de vergoeding voor therapieën wat soepeler gegeven kon worden. Immers, lang niet altijd is de problematiek werkgebonden, maar een combinatie van privé en werkomstandigheden. Het is nog maar de vraag of werkgevers daarvoor moeten betalen.

Dat neemt niet weg dat werkgevers over het algemeen best bereid zijn om te betalen voor psychosociale hulpverlening. Tenslotte worden de BMW'ers direct of indirect door werkgevers betaald.

Behalve de wet Terugdringing ziekteverzuim wordt er binnenkort nog een andere maatregel van kracht, namelijk de verplichting van werkgevers zich aan te sluiten bij een (gecertificeerde) Arbodienst. Veel goed geoutilleerde Arbodiensten hebben zelf BMW in huis. Werkgevers kunnen een BMW'er inhuren vanuit een Arbodienst. Het voordeel hiervan is dat werkgever en BMW'er elkaar kennen en soms al jaren een goede werkrelatie hebben. Bovendien is de BMW'er bekend met de cultuur van een bedrijf en kent de chefs en personeelsconsulenten.

Een ander chapiter is het begrip 'overspannen'. Het komt mij voor dat die diagnose tegenwoordig wel erg snel wordt gesteld. Niet iedereen die niet goed in z'n vel zit, is ook overspannen. Soms moeten mensen gewoon leren hoe het leven in elkaar zit. En dat loopt soms anders dan men zou wensen. Daar is geen therapeut bij nodig.

Dat laatste neemt niet weg dat overspannenheid toeneemt en wellicht een welvaartsziekte genoemd kan worden. Daar is adequate hulp bij nodig van onder andere een psychotherapeut.

Maar laten wij nu niet denken dat psychische bedrijfshulpverlening iets nieuws is. Dat wiel is al heel lang geleden uitgevonden.