Desinteresse van publiek behoedde president steeds voor een val

WASHINGTON - Met de affaire Monica Lewinsky en de bemoeienis van speciale Whitewater-onderzoeker Kenneth Starr dreigen twee schandalen uit het verleden van de Amerikaanse president Bill Clinton bij elkaar te komen en doemt het beeld op van een politieke twister, zo'n beruchte alles verwoestende wervelstorm.

Toen de president in de jaren tachtig zijn aspiraties voor het hoogste ambt kenbaar maakte verwees hij graag naar zijn grote voorbeeld, president John F. Kennedy. Met dat idool lijkt hij een onverzadigbare trek te koesteren in intieme relaties met vrouwen. In de loop van zijn presidentschap is Clinton vergeleken met een andere voorganger, die zich een massa dikwijls zeer gedreven vijanden wist te maken: Richard Nixon.

Clinton heeft bewezen telkens weer weg te kunnen komen met de schandalen. Cynici menen dat de president weliswaar behendig is en precies aanvoelt wanneer hij zich gedeisd moet houden of het boetekleed aan moet trekken, maar dat het uiteindelijk de onverschilligheid van het Amerikaanse publiek is die Clinton voor een val heeft behoed. Zolang het met de Amerikaanse economie goed gaat, is hun opvatting, zal het dat publiek worst zijn of ze door een heilige of door een boef worden geregeerd. De president heeft zich al zo'n reputatie als rokkenjager verworven dat Amerika niet meer wakker ligt van een nieuwe onthulling. Trouwens, hoe men ook over de huwelijksmoraal van Clinton denkt, er is, als er sprake is geweest van een seksuele relatie met Monica Lewinsky, geen strafbaar feit gepleegd. Hooguit moeten de Democraten vrezen voor al die vrouwen die bij de presidentsverkiezingen zo trouw de kant van Clinton hebben gekozen en wier gevoel hun nu zal zeggen: Moeder haal je dochter binnen, de president komt eraan!

Whitewater heeft Clinton evenmin onherstelbare schade opgeleverd. Kenneth Starr bijt zich nu al 3,5 jaar in de zaak vast en het heeft al zeker zestig miljoen gulden gekost. Vijf vrienden van het echtpaar Clinton, die ook hun geld hadden gestoken in het onfortuinlijke ontwikkelingsproject, hebben zich inmiddels voor de rechter moeten verantwoorden.

Maar terwijl de wapendragers rondom hem zijn gesneuveld is de legeraanvoerder overeind gebleven. Tot deze week dan, want Starr denkt nu zijn greep te hebben versterkt op de president. Ironisch genoeg valt daarbij de term Whitewater nauwelijks meer. De onderzoeker heeft een andere invalshoek gevonden en het ministerie van justitie, onder wiens gezag hij werkt, heeft hem de speelruimte gegund. Die invalshoek is: belemmering van de rechtsgang. Drie jaar geleden probeerde Starr bij zijn onderzoek de medewerking te krijgen van Webster Hubbell, een hoge ambtenaar bij het ministerie van justitie en een vertrouweling van de president. Hubbell weigerde en de onderzoeker had sterk de indruk dat de man zwijggeld had gekregen. Bewijzen kon hij het echter niet.

Toen Linda Tripp eerder deze maand bij hem op kantoor kwam met geluidsbandjes van telefoongesprekken met Lewinsky zag Starr zijn kans schoon. De voormalige stagiaire moest hem het bewijs leveren dat het Witte Huis inderdaad probeerde de rechtsgang te verhinderen. Een dergelijke obstructie is in het Amerikaanse rechtssysteem voor een gewone Amerikaan een ernstig vergrijp. Voor een president is het zo ernstig, dat het hem zijn baan kan kosten.