Israëls veiligheid gaat voor burgerrechten

TEL AVIV - De 'methode' is simpel. De gevangene wordt op een krukje gezet, een zak over het hoofd, handen en voeten gebonden. Uren, soms zelfs dagen en nachten, zit hij daar terwijl de muziek keihard in zijn oren klinkt. Marteling of aanvaardbare fysieke druk? Dat is de vraag waarop dezer dagen negen Israëlische opperrechters het antwoord moeten geven.

Ter discussie staan de verhoormethodes van Israëls veiligheidsdienst Sjien Beet. Het is een oude discussie, die telkens weer oplaait. Dit keer is de aanleiding het hoger beroep van vermeende Hamas-terrorist Abdel Rahman Ranimat. Hij wordt ervan verdacht het brein te zijn achter bloedige aanslagen, waaronder die in café Apropo in Tel Aviv. Zondag wees het hooggerechtshof het beroep van Ranimats advocaten af. Zij hadden het hof gevraagd de Sjien Beet te verbieden om fysieke en mentale druk uit te oefenen bij de ondervraging.

Het hof bleek niet eensgezind in zijn afwijzing van het beroep: een meerderheid van vijf rechters tegen een minderheid van vier, met bij de laatste groep de president van het hooggerechtshof, Aharon Barak. Het ging bovendien om een interimbeslissing, want het hof buigt zich nog verder over de principiële vraag welke verhoormethoden al dan niet juridisch geoorloofd zijn. Daartoe heeft de Sjien Beet onlangs voor het eerst in de geschiedenis van haar bestaan een lijst overhandigd met gangbare methoden. Een deel daarvan werd openbaar gemaakt, waarbij de Sjien Beet benadrukte dat het niet alleen ging om verhoortechnieken maar ook om maatregelen ter bescherming van de ondervragers:

- Het vastbinden van handen om te voorkomen dat de ondervragers worden aangevallen.

- Het gebruik van een zak over het hoofd van de ondervraagde, zodat hij zijn ondervrager niet kan herkennen.

- Luide muziek tijdens het wachten, zodat de gevangenen niet met elkaar kunnen communiceren.

- Het wakker houden van de ondervraagden tijdens de verhoren.

Het gaat hierbij om een gedeeltelijke en kennelijk nog relatief vrij onschuldige lijst. Uit het verleden is ook de zogeheten 'schud-methode' bekend, waarbij een Palestijn zo heftig heen en weer zou zijn geschud dat hij in coma raakte.

De lijst werd ingediend na een beroep bij het hof van het Openbaar comit tegen martelingen, uit naam van een andere Hamas-gevangene, Foead Koeran, beter bekend als de zwager van 'de nieuwe ingenieur' Adel Awadallah die het brein zou zijn achter de zelfmoordaanslagen op de markt en in de hoofdstraat van Jeruzalem, afgelopen zomer.

Koeran is wekenlang verhoord, zonder dat hij een advocaat mocht zien. De Sjien Beet werpt daar tegenin dat de man over zeer belangrijke informatie zou beschikken en dat het verhoor slechts tot doel heeft mensenlevens te sparen.

Met andere woorden, het zou gaan om een - zoals dat in Israël heet - 'ptsatsa metaktekket', een 'tikkende bom'. Dat wil zeggen om een actie die al in de steigers staat en misschien door de ondervraging van Koeran kan worden voorkomen. In het verleden is het gebruik van vergaande ondervragingsmethoden al ettelijke malen 'goedgekeurd' als het om 'tikkende bommen' ging.

Voor het Israëlische publiek is het nauwelijks een vraag wat in zo'n geval geoorloofd is. De meesten zien de huidige deliberaties van het hooggerechtshof dan ook als totaal overbodig. Het oud-hoofd van de Sjien Beet, Karmi Gilon, verwoordde het dit weekeinde in een politieke talkshow nog het duidelijkst: “Wat willen ze van ons”, vroeg Gilon zich af. “De dagelijkse en hardnekkige bestrijding van terreur is geen theoretische affaire. Tachtig procent van onze informatie over terreuracties verkrijgen we via de verhoren. De ondervraagden zijn fanaten, die het gemunt hebben op het bestaan van het Joodse volk en die de staat Israël tegen elke prijs willen vernietigen. Met die mensen valt niet te praten! “Wij zijn er trots op in een democratie te leven die opkomt voor burgerrechten, zelfs voor het recht van Hamas-terroristen om in beroep te gaan bij het hooggerechtshof. Maar laten we niet vergeten dat de burgers van Israël over een nog fundamenteler recht beschikken: op te komen voor hun eigen veiligheid.”