Russen: Turken waren gewaarschuwd

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De Russische buitenlandse inlichtingendienst zegt dat zij de Turkse overheid heeft gewaarschuwd voor terroristische acties van Tsjetsjenen op Turks grondgebied, zoals de kaping afgelopen dinsdag van een passagierschip met 200 personen op de Zwarte zee. De Turken echter zouden de waarschuwingen luchthartig in de wind hebben geslagen, zo klaagt de dienst tegenover het Russische nieuwsagentschap Itar-Tass.

De Russische inlichtingendienst wilde het de Turken nog maar eens inpeperen. Zij menen dat Tsjetsjeense commando's worden getraind op Turks grondgebied en dat de Turken daartegen te slap optreden. “Dit toont maar weer eens aan hoe slecht het is, terroristen vredelievend te benaderen”, zei een woordvoerder van het ministerie van buitenlandse zaken in Moskou gisteren.

De zes gewapende kapers die de Turkse veerboot Avrasya in hun macht houden zijn echter geen Tsjetsjenen maar Turken. In ieder geval heeft de leider van de commando's Muhammed Toczan de Turkse nationaliteit. Hij staat de media in accentloos Turks te woord: “Wij zijn geen Tsjetsjenen maar in ons hart zijn we met hen.” Toczan verklaarde dat het pro-Tsjetsjeense commando bestaat uit personen die weliswaar in Turkije wonen, maar van origine van de Kaukasus komen: Tsjerkessen en Abchazen. Hij zei: “Als Rusland niet ophoudt met zijn gewelddadige acties tegen Tsjetsjenië, zal binnenkort de hele Kaukasus in opstand komen”. Hij zei dit in een vraaggesprek met de Turkse televisiezender Kanal D, dat Itar-Tass heeft aangehaald.

“Het eerste bewijs daarvan vormt deze kleine actie die de Abchazen en de Tsjerkessen in Turkije hebben gepleegd”, zo ging Mohammed verder. Zelf zegt hij een Abchaas te zijn. De Abchazen hebben de naar onafhankelijkheid strevende Tsjetsjenen geholpen bij zijn afscheiding van de voormalige Sovjet-republiek Georgië in 1993.

De Tsjerkessen vormen een onderdeel van de bevolking van de autonome republiek Karatsjai-Tsjerkessen, die grenst aan Abchazië, maar onderdeel uitmaakt van de Russische Federatie. De Tsjerkessen en Tsjetsjenen zijn in grote meerderheid moslims, terwijl de Abchazen ten dele soennitische moslims, ten dele orthodoxe christenen zijn.

Volgens de commando's zijn er zo'n vijftig 'vrienden' aan boord van het gekaapte schip. Dat zouden commando's zijn die zich al voor de kaping als passagiers hebben ingescheept, maar het kunnen ook toevallige sympathisanten onder de passagiers zijn, die een handwapen op zak hadden.

Voordat de Turken gisteren meldden dat het tot een akkoord met de kapers was gekomen, dreigde het terreurcommando het schip op te blazen met spingladingen, die waren aangebracht onder vrachtauto's en bij de brandstoftanks. De commando's zeiden zichzelf met de meer dan 100 Russische passagiers die aan boord zijn te willen opblazen, bij voorkeur in de Bosporus, de drukbevaren zeestraat bij Istanbul. Ze beloofden de Turkse passagiers ongemoeid te laten. Die zouden gisterenavond nog bij Sinop van boord worden gezet.

“We zullen doen wat onze leider zegt”, zei een van de kapers van de veerboot de Avrasya tegenover de Turkse televisie. “Als hij zegt dat we de bommen tot ontploffing moeten brengen, dan doen we dat.”

Het schip bevond zich gisteravond ter hoogte van de haven Samsoen. Twee schepen van de Turkse kustwacht volgen de boot. Normaal onderhoudt de veerboot een dienst tussen Trabzon en de Russische havenstad Sotsji. Deze route wordt voornamelijk gebruikt door Russen die in Turkije tassen en koffers vol handelswaar inslaan voor de Russische markt.

Rusland had gisteren tot nader order alle veerboten stilgelegd, uit angst voor meer acties. Volgens het Russische consulaat in Trabzon zijn er op het schip 95 Russen, negen Oekraïeners, elf Georgiërs, twee Kirgiziërs, 37 Turken en een Jordaniër. Er zouden geen slachtoffers aan boord zijn.

De Turkse overheid keek voornamelijk de kat uit de boom, en vertoonde geen tekenen dat het zich nerveus liet maken. Veiligheidsmensen vonden ingrijpen nog niet aan de orde, zolang de passagiers 'geen onmiddellijk gevaar' liepen. Bovendien rekende men ermee dat de actie al beëindigd kan zijn voor het schip Istanbul bereikt. Dat zal op zijn vroegst hedenavond zijn. Het is in totaal zo'n 37 uur varen van Trabzon, waar de actie dinsdagavond begon, naar Istanbul. Het passagierschip is al in 1953 gebouwd en zal vanwege de ouderdom al moeite genoeg hebben om de sneeuwstormen te trotseren en de Bosporus te bereiken - als ze al voldoende brandstof hebben.