Nog geen meerderheid voor hulpplan Mexico

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Als er nu een beslissing door het Amerikaanse Congres zou moeten worden genomen over het financiële hulpplan aan Mexico, dan krijgt president Bill Clinton nul op het rekest. En dat heeft hij dan mede aan zijn eigen Democratische achterban te wijten.

Die duidelijke boodschap hebben de Republikeinse leiders Robert Dole (Senaat) en Newt Gingrich (Huis van Afgevaardigden) het Witte Huis gegeven.

Begin deze week nog was Gingrich vol vertrouwen over de haalbaarheid van het voorstel om voor 70 miljard gulden aan bankgaranties te verlenen aan Mexico, de partner in het Nafta-vrijhandelsverdrag, die door een vrije val van de peso, kapitaalvlucht en een tekort aan liquide middelen in een financiële crisis is beland. Vrijdag moeten we er over kunnen stemmen, zei de voorzitter van het Huis, en hij voegde er aan toe dat de precieze dag niet zo belangrijk was. Het ging er meer om dat het plan gedragen zou worden door beide fracties in het Congres.

En daar zit het probleem, want zowel op de linkervleugel van de Democratische partij als op de rechtervleugel van de Republikeinen wordt dwarsgelegen. Men is alleen bereid akkoord te gaan als aan een groot aantal voorwaarden wordt voldaan. Het lijkt voor Clinton een herhaling te worden van de discussie over Nafta en het wereldhandelsverdrag Gatt, toen de gematigde vleugels van beide fracties in de twee huizen van het Congres voor een (nipte) meerderheid moesten zorgen.

Dole en Jim Leach, de (Republikeinse) voorzitter van de commissie bankzaken van het Huis, lieten van de week een concept-wetsvoorstel in het Congres circuleren. Daarin stond onder meer dat Mexico heeft ingestemd met een strak economisch beleid, de handhaving van een onafhankelijke centrale bank, verdere privatisering van staatsbedrijven en versoepeling van de regels voor Amerikaanse investeerders in het land.

Een aanvullend lijstje geeft aan welke eisen de twee vleugels nog meer aan Mexico stellen. Zo moeten Amerikaanse arbeiders, boeren en zakenmensen meer gelegenheid krijgen in Mexico te werken en moeten de Mexicaanse werknemers meer rechten krijgen. Andere 'wensen' zijn: een vreedzame regeling van het conflict met de zapatistas in Chiapas, stopzetting van de illegale immigratie van Mexicanen naar de Verenigde Staten en van de economische hulp aan Cuba. Er zijn zelfs Congresleden die de onderhandelingen over Nafta willen heropenen.

President Ernesto Zedillo van Mexico heeft meteen laten weten dat een aantal van die voorwaarden onacceptabel is, omdat ze in strijd zijn met de soevereiniteit van zijn land. Zo denkt hij er niet over grensmaatregelen te treffen om de immigrantenvlucht te stoppen. Met de buitenlandse politiek van zijn regering heeft Washington ook niets te schaften en Nafta is onbespreekbaar. Zedillo zal ook Pemex, het staatsoliebedrijf niet aan particulieren overleveren.

De afgelopen dagen heeft het Witte Huis verscheidene kopstukken op het Congres afgestuurd om het om te praten. Na de ministers Rubin van financiën en Christopher van buitenlandse zaken was het woensdagavond de beurt aan Alan Greenspan, de voorzitter van de Federal Reserve, de centrale bank van de VS. Hij waarschuwde dat zonder snelle hulp de crisis geen halt zal houden bij de Mexicaanse grens en misschien zelfs wereldwijd de liberalisering van de economie zal beïnvloeden. Het heeft weinig indruk gemaakt. 'Bangmakerij' was de reactie van de sceptische politici.

De uiterst conservatieve voorzitter van de Senaatscommissie voor buitenlandse zaken, Jesse Helms, is het overleg over het hulpplan begonnen met de mededeling dat hij er de tijd voor zal nemen. Dole en Gingrich hebben inmiddels Clinton laten weten dat hij de boot in gaat als hij niet meer werk maakt van zijn plannen. Zolang het Amerikaanse volk niet duidelijk is wat er op het spel staat, gaat het Congres niet mee, aldus Gingrich. En Dole herinnerde de president er aan dat toen hij van de week in zijn State of the Union de hulp aan Mexico ter sprake bracht de Republikeinen applaudiseerden, terwijl de Democraten de armen over elkaar hielden.