De Algerijnse Gia vermoordt nu ook zijn eigen geboortehuis

AMSTERDAM - Een misdadiger spaart zijn eigen nest. De Algerijnse islamitische guerrilla-organisatie Gia lapt die penose-code aan zijn laars.

De laatste autobom in de hoofdstad Algiers, afgelopen zondag, maakte dat duidelijk. Waarom plaatsten de moordenaars uitgerekend hun satansapparaat in de wijk Belcourt! Belcourt, dat in december 1991 massaal op de winnende islamitische Fis-partij stemde.

De grootste moskee daar heet in de volksmond de Kaboel-moskee, genoemd naar Algerijnen die in Afghanistan tegen de Russen vochten, zij aan zij met het islamitische verzet. Voorlieden van het Fis konden elke vrijdag vanaf de kansel hun partij aanprijzen. Daaraan kwam pas een einde toen het leger in januari 1992 voorkwam dat het Fis de stembuszege zou verzilveren.

Waarom dan Belcourt? De vraag wordt klemmender als je kijkt naar de slachtoffers. Onder de 23 doden waren ook werkloze jongeren die sigaretten per stuk verkopen en andere onzin. Precies het slag dat in 1991 het Fis met hart en ziel steunde en een jaar later aan de wieg van de veel radicalere Gia stond.

De nieuwe leider van de Gia zei vorige maand dat hij vijftig autobommen zou laten ontploffen. Veel tijd heeft de jongeman niet, want leiders van de Gia leven kort, omdat ook de geheime diensten van wanten weten. Niet alle bommen hebben succes. Bij een aanslag op een middelbare school voor meisjes in de wijk Harrasj viel gisterochtend zelfs geen gewonde. De fout van de meisjes was, behalve dat ze meisjes waren, ook dat ze middelbaar onderwijs volgden, hetgeen de Gia verboden heeft. De Gia heeft 800 schoolgebouwen vernietigd.

De ellende beperkt zich niet tot de hoofdstad. Gisteren werd bekend dat het aantal slachtoffers van de moordpartij zondag in het dorp Sidi Abdelaziz, 80 kilometer ten zuidwesten van Algiers, 48 was en niet 36. Over de strategische betekenis van de gruwelen zijn alleen gissingen mogelijk. De autoriteiten noemen het een zwaktebod. De Gia zou wanhopen aan een zege, en daarom blinde terreur bedrijven. In 1992 waren politie en militairen mikpunt. Tegenwoordig sterven vooral burgers. Als je niet tegen militairen opkunt moet je wel burgers vermoorden, smalen de autoriteiten. Maar ook ideologie speelt een rol.

De Gia heeft via vlugschriften geprobeerd te bevolking op te voeden. Ook in Belcourt heb je dingen die niet door de beugel kunnen, zoals ongesluierde meisjes. Verder heeft de Gia een rookverbod afgekondigd. De bom van zondag ontplofte kort na zonsondergang. Mensen die hun vasten hadden beëindigd, stortten zich in het vertier van de Rue Belouizdad, een winkelstraat met talloze koffiehuizen. Want Ramadan is, als de vastenplicht is volbracht, ook een feest. Maar de Gia strafte de blijdschap af met een autobom.

Met de moorden op dorpen ligt het weer anders. Met steun van de regering hebben veel dorpen milities gevormd tegen de Gia. De Gia probeert dat tegen te gaan.

Er zijn meer tovenaarsleerlingen, die geen kans meer zien om de Algerijnse geest in de fles te krijgen, maar twee springen eruit: het regime, dat via via uit de staatsgreep van januari 1992 is voortgekomen, en het Fis. Het regime heeft de Gia gecreëerd door het Fis te verbieden. Vooral jongeren wanhoopten toen aan de mogelijkheid om het regime democratisch te vellen. Ze sloten zich aan bij de radicale Gia. Het Fis beging de blunder door zelf ook een guerrilla te beginnen. Daarmee droeg het bij aan het klimaat van extremisme.

Het valt moeilijk te schatten wat de aanhang van het Fis nu nog is. De terreur van de Gia zou elke weldenkende Algerijn immuun hebben moeten maken voor islamitisch fundamentalisme, ware het niet dat ook de geheime diensten beestachtig huishouden. Amerika beoordeelt de kwestie Algerije doorgaans genuanceerder dan Europa. Onlangs zei de Rand Corporation, een door de VS-regering gefinancierd onderzoeksinstituut, dat een oplossing alleen mogelijk is als het Fis meedoet in de regering. Een verbond van de tovenaarsleerlingen dus. Maar er is geen aanwijzing dat dat standpunt ook maar enig gehoor vindt bij de gekwelde machthebbers.