Jasser Arafat zegeviert als president èn in parlement

JERUZALEM - PLO-leider Jasser Arafat heeft met overweldigende meerderheid de verkiezingen gewonnen voor het voorzitterschap van de Palestijnse Raad. Hij won met 88 procent van de stemmen, minder dan 10 procent ging naar de enige tegenkandidaat Samiha Halil. Deze uitslag wordt algemeen gezien als een bevestiging van de Palestijnse steun voor het vredesakkoord met Israël.

Opgetogen over de hoge opkomst verklaarde Arafat zelfs dat de verkiezingen “de hoeksteen hadden gelegd voor de Palestijnse staat”. Tegelijkertijd grapte hij dat een overwinning van 51 procent misschien beter was geweest. “Dat had democratischer geoogd”, aldus Arafat.

Niet bekend

De sfeer tijdens de verkiezingen verschilde per lokatie. In de Gazastrook en in de meeste steden op de westelijke Jordaanoever (waar Israël zijn troepen heeft teruggetrokken) was er vooral een feestelijke atmosfeer en een hoge opkomst. Maar in Hebron (waar Israël pas over twee maanden zijn troepen gedeeltelijk zal terugtrekken) en in Oost-Jeruzalem (dat Israël als eigen territorium beschouwt) was de opkomst met dertig procent teleurstellend laag en was de sfeer veel meer gespannen. Zeker omdat Israël maatregelen had getroffen tegen mogelijke verstoringen van de verkiezingen door Israëlische en Palestijnse tegenstanders van het vredesproces.

Gelukkig kwamen de bangste dromen niet uit - zoals het ontvoeren van waarnemers en journalisten, of zelfs een succesvolle aanslag met een autobom door islamitische extremisten. Er waren slechts een paar kleine incidenten in Jeruzalem, en een Israëlische tiener in Hebron raakte lichtgewond door een messteek. In een klein dorpje werd een lid van het stembureau doodgeschoten door een Palestijnse veiligheidsagent die kwaad was geworden over het verzoek het stembureau te verlaten.

In Oost-Jeruzalem werd de bezorgdheid van Israël voor een verstoring van de verkiezingen juist een probleem op zich. De overweldigende aanwezigheid van politie rond de vijf postkantoren die als stembureau dienden (overigens mochten slechts 4400 honderd van de 52000 geregistreerde Palestijnse kiezers in Jeruzalem zelf stemmen, de rest werd met bussen buiten de stad vervoerd) intimideerde de kiezers.

“Sommige mensen vertelden dat ze door groepen politie-agenten heen moesten lopen om bij het postkantoor (aan de Saladinstraat) te komen en dat ze hun identiteitskaarten twee of drie keer moesten laten zien”, klaagt Moebarak Awad, hoofd van het Palestijnse Centrum voor de Studie van Geweldloosheid. “Ik wou dat ik kon geloven dat de maatregelen van Israël alleen maar goedbedoeld waren, maar dat kan ik niet.”

Binnen in het grote postkantoor, waar acht van de twaalf loketten gereserveerd waren voor 1 500 kiezers, ontstonden weer andere problemen. “In tegenstelling tot de situatie in de Palestijnse gebieden, kon hier geen geheime stemming worden gehouden”, constateert Eitan Felner, een officiële waarnemer van de Israëlische mensenrechtenorganisatie Betselem. “Kiezers ontvingen hun biljet bij een toonbank en vulden het daar in, wat zeker niet voldoet aan de internationale normen”.

Even afschrikwekkend werkte het feit dat de politie van Jeruzalem kiezers liep te fotograferen, hoewel dat onmiddellijk stopte nadat oud-president Jimmy Carter (lid van een internationaal team van waarnemers) hierover had geklaagd.

- Vervolg op pagina 5 - Ook op pagina 5: De 'woestijnbewoners' hebben Bethlehem veroverd

'De stembureaus zien er uit als koffiehuizen' VERVOLG VAN PAGINA 1

In Hebron, de andere stad waar problemen werden verwacht (vanwege de vierhonderd Israëlische kolonisten die daar leven en vanwege het grote contingent troepen dat daar is gelegerd om hen te beschermen), lag de lage opkomst bij de 34 000 geregistreerde kiezers kennelijk vooral aan de lokale steun voor Hamas, dat de kiezers had opgeroepen om de verkiezingen te boycotten. Die steun was in ieder geval duidelijk merkbaar bij het stembureau in de Tarik Ibn Ziad-school, vlakbij de belangrijkste woonblokken van kolonisten in Hebron: we hadden onze auto nog niet geparkeerd of een kind had met zijn vinger al 'Hamas' op onze stoffige voorruit geschreven. In het stembureau zelf waren geen kiezers. Tegen tweeën hadden nog maar twintig van de vijfhonderd geregistreerde kiezers hun stem uitgebracht.

Koffiehuizen

Ook hier had Betselem een waarnemer neergezet: Bassam Eid, een Palestijnse mensenrechtenactivist die vorige week nog in Nederland vernietigende kritiek uitte over schendingen van mensenrechten door de veiligheidsdiensten van Arafat. Eid schuift opmerkingen terzijde dat de Palestijnen het nog niet zo slecht doen voor een Derde Wereldland dat voor het eerst democratische verkiezingen organiseert. “Ik ben in Hebron bij negen stembureaus geweest, en ze zien er allemaal uit als koffiehuizen: vol met rokende en drinkende mensen die daar niets te zoeken hebben”.

“Ze hebben hier allemaal de regels voor de verkiezingen geschonden”, constateert Eid. “Supporters van Fatah hebben de kieslijsten van de stembureaus in handen weten te krijgen en hebben mensen thuis opgezocht die nog niet zijn gaan stemmen. Onafhankelijke kandidaten hingen rond bij stembureaus om te proberen de kiezers te beïnvloeden.” Eid gaf deze schendingen door aan de kiesraad, waarna het, eventjes, stopte. “Ik verwijt het Palestijns bestuur dat ze de burgers niet genoeg hebben voorgelicht over wat vrije en eerlijke verkiezingen inhouden”, besluit hij. “Alleen een stemming houden is nog geen democratie”.

In het nabijgelegen dorpje Doera kwam je dat soort problemen niet tegen. Integendeel, in één stembureau ging een kiezer bij vergissing al naar binnen toen het stemhokje nog niet vrij was. De voorzitter van de plaatselijke kiesraad stuurde hem in scherpe bewoordingen de deur uit. Internationale waarnemers waren al even langs geweest en een aantal lokale waarnemers bleef de hele tijd ter plekke. Het enige probleem dat werd gemeld was dat de stembussen te klein waren, zodat de enveloppen er met een lineaal in moesten worden geduwd.

Buiten het bureau bleken de burgers van Doera erg tevreden met zichzelf. Niemand wilde verklappen op wie ze ze hadden gestemd, maar ze wilden graag vertellen hóe ze bij hun keuze waren gekomen. “Ik heb gekozen voor de mensen met de meeste kwaliteiten, niet voor mijn familie of voor één bepaalde partij”, zegt een vriendelijke jonge vrouw in traditionele kledij. “Doera staat bekend om het hoge niveau van zijn mensen”, vertelt één inwoner trots, “onder wie onze minister van onderwijs en hoogleraren aan de universiteit van Hebron”. Adnan Amr, een 22-jarige automonteur, onthult dat hij heeft gestemd voor “jonge kandidaten die nationaal activisme op hun naam hebben staan” (hij bedoelt intifada-activisten), en voegt daaraan toe dat hij “hoopt dat bij de volgende verkiezingen de islamitische partijen ook kandidaten op de lijst hebben staan”.