De lobbyisten in Peking

PEKING - Nooit eerder dan deze middag in Peking was bij het gesteggel over illegale abortus een zo grote groep landen het eens: geen criminalisering van geaborteerde vrouwen, was de boodschap.

Helaas, de voorzitter was erg moe en vergat op dit cruciale moment haar aantekeningen. De gevechten mochten dus opnieuw beginnen. Want goede verslaglegging was er niet.

Het lijkt een klein wonder dat de doorbraak op het recht van seksuele zelfbeschikking gisteren in de annalen van de VN is gekomen. Van buiten lijkt de conferentie een afmattende chaos van 5 000 door elkaar rennende delegatieleden, vergaderingen in te kleine ruimtes, ontbrekende tijdschema's en veel te veel onderwerpen waarover nog moet worden onderhandeld.

En dan ook nog de politiek: een veranderde wereldorde met veel nieuwe, internationaal onervaren regeringen en dus versplinterde coalities in het onderhandelingsproces. Heel soms, biecht een Duits delegatielid stiekem op in de lift, verlangt ze even terug naar 'vroeger', toen het nog overzichtelijk was: man tegen vrouw, Oost tegen West en Noord tegen Zuid.

Maar er zit ook lijn in de chaos, als je maar goed weet welke draad je wilt volgen. Greet den Dulk van de Raad van Kerken zit elke ochtend om acht uur al met de koptelefoon op in een grote zaal waar een kleine duizend vrouwen gedisciplineerd vergaderen. Het zijn leden van de verschillende pressiegroepen, die elkaar snel en zakelijk informeren over de laatste stand van zaken. Een groep op elkaar ingespeelde feministische economen presenteert een doortimmerde analyse van de regeringsspeeches die tot nog toe zijn gehouden. Helaas, ondanks de vele mooie woorden: ook Nederland heeft niets gezegd.

De voortgang in de onderhandelingen op het terrein van seksuele rechten wordt met applaus ontvangen. Met 'duurzame ontwikkeling' gaat het daarentegen minder goed. Vergadertijden van de 'milieu'-onderhandelingen worden opgegeven, met het verzoek ook de eigen regeringsdelegatie nog eens stevig toe te spreken. De bekende Amerikaanse feministe en milieuactiviste Bella Abzug rijdt ongebroken in haar rolstoel rond. Er is geld nodig, voor lobbypapier en de huur van een extra computer. De gevraagde rijksdaalder kan bij Bella in de hoed.

Om tien uur beginnen de onderhandelingen. Om half tien stroomt de zaal snel leeg. Bewonderenswaardig, vindt Den Dulk, hoe zelfverzekerd de lobbyisten de voor hen belangrijke onderhandelaars in de wandelgangen aan weten te spreken. “Hallo, ik ben die en die, u heeft haast maar ik zou graag even met u mee willen lopen . . .” De meeste onderhandelingen zijn geheim, en goede relaties zijn dus de basis voor de lobbyist.

Den Dulk wil eerst meer weten over de waarde van de doorbraak op het terrein van seksuele rechten, naast religie een van haar specifieke onderwerpen, voordat ze om één uur naar het dagelijks overleg gaat met de Nederlandse delegatie. Elke dag van tien tot elf wordt er door goed geïnformeerde vrouwen een extra 'briefing' gehouden per onderwerp, om lobbyisten als Den Dulk van de nodige strategische informatie over politieke achtergronden te voorzien. Handig om de informatie van de regeringsvertegenwoordigers te controleren.

De plaats van samenkomst verschilt, maar na vijf dagen vergaderen weet Den Dulk, wie ze in de wirwar van gezichten aan moet schieten voor logistieke informatie. In een kleine zaal in een Pekings theater, zo'n twintig minuten lopen van het conferentiecentrum, bekritiseert de Britse arts prof. Marianne Haselgrave, de onderhandelingstactiek van de Europese Unie. Volgens Haselgrave, lid van de Commonwealth Medical Association en een van de best geïnformeerde VN-vrouwen op het terrein van gezondheid, “heeft de agressieve breekijzermethode waarmee de EU de seksuele rechten wilde afdwingen, het op een haar na voor àlle vrouwen verknald”. Na dagen onderhandelen met een uiterst agressieve EU en een steeds geïrriteerder groep fundamentalisten anderzijds hebben Afrikaanse samen met Caribische landen uiteindelijk de kar uit de diepe diplomatieke modder getrokken.

Het compromis, naar verluidt achter de schermen opgesteld door een toponderhandelaar van nota bene Iran, bevat voor elke fractie iets. Het woord 'seksuele rechten' - het breekpunt voor de fundamentalisten - staat er niet in, terwijl de EU terecht kan zeggen dat 'Peking' de formuleringen van Cairo iets in richting seksuele zelfbeschikking heeft opgerekt.

Den Dulk: “Melkert heeft ontzettend geluk gehad. Hij had nog maar één dag om hier te scoren, want morgen vertrekt hij weer naar Nederland. En dan moet hij wel iets kunnen laten zien voor vrouwen, want Prinsjesdag komt eraan. Hij mag de Afrikaanse landen gaan bedanken.”