Winst NS stijgt met 20 procent

De winst van de Nederlandse Spoorwegen is vorig jaar met 20 procent toegenomen tot bijna 197 miljoen gulden. ,,Vijf jaar na de verzelfstandiging staat NS er bedrijfseconomisch gezien goed voor'', zegt topman Rob den Besten. Tegelijkertijd blijft het echter modderen met het op tijd laten rijden van treinen.

Zes jaar terug, vlak voor de verzelfstandiging van het spoorbedrijf, boekten de Nederlandse Spoorwegen nog een verlies van 200 miljoen gulden per jaar. Daar wilde bestuursvoorzitter Den Besten toch nog even aan refereren. ,,En nu hebben we een winst van bijna 200 miljoen.''

De grootste bijdrage aan de winstcijfers komt van NS Reizigers, de kurk waar het bedrijf op drijft. ,,Als NS Reizigers niest, is heel het bedrijf verkouden'', zei Den Besten ooit. Het bedrijfsonderdeel is goed voor de helft van de totaalomzet van 5,5 miljard gulden. De opbrengsten bij het reizigersbedrijf groeiden met 9 procent naar 2,8 miljard gulden, deels omdat de treinkaartjes vorig jaar 2,5 procent duurder werden.

Nederland maakte vorig jaar 3 procent meer zogeheten reizigerskilometers. Bij elkaar legden de treinreizigers - inclusief studenten - rond de 15 miljard kilometer af. Door dagelijks zo'n 250 treinen meer te laten rijden sinds de zomerdienstregeling van mei, stappen er per dag gemiddeld 10 000 meer mensen in de trein dan in 1997.

Ondanks de mooie financiële resultaten, kampt het reizigersbedrijf met een groot probleem: het lijkt ondoenlijk om de treinen op tijd te laten rijden. Ondanks een ingrijpend veranderde nieuwe dienstregeling, die het bedrijf graag als 'robuust' omschrijft, kwam vorig jaar nog steeds 17 procent van de treinen te laat.

Op bepaalde trajecten, onder meer tussen Amersfoort en Zwolle, is het helemaal huilen met de pet op: daar is een op de drie treinen te laat. Ook de 50 miljoen gulden per jaar die de Nederlandse Spoorwegen sinds 1998 steken in het opvoeren van de punctualiteit, hebben niet het gewenste resultaat. Alle inspanningen ten spijt is de punctualiteit vorig jaar nog geen procentpunt verbeterd. Een van de oorzaken is dat NS met name in de Randstad moeilijk aan nieuw personeel kan komen, zodat de reservebanken nog geregeld onbezet zijn. Een machinist die zich verslaapt, leidt daardoor nog steeds tot een trein die niet rijdt. ,,Dit jaar moeten we in plaats van de 83 procent van vorig jaar, uitkomen op 87 procent'', vindt Den Besten. Uiteindelijk denken de Nederlandse Spoorwegen eind 2000 92 procent van de treinen op tijd te kunnen laten rijden.

De Nederlandse Spoorwegen investeerden vorig jaar voor bijna 900 miljoen gulden. Ongeveer 300 miljoen daarvan werd in Telfort gestoken, de telecom-jointventure waar NS en British Telecom ieder voor de helft inzitten. Inmiddels zijn alle KPN-telefooncellen van de stations verwijderd, om plaats te maken voor Telfort-exemplaren. Eind september ging Telforts mobiele netwerk de lucht in, als derde na KPN en Libertel. Ook dit jaar zullen de aanloopkosten nog aanzienlijk zijn. Financiële man Leendert Schouten verwacht de eerste winst uit de telecomactiviteiten binnen twee, drie jaar.

Voor het komend jaar verwacht de NS-leiding minimaal vergelijkbare financiële resultaten. Hoog op de agenda staan de onderhandelingen met rijksoverheid. Vanaf het jaar 2000 gaat het rijk 'spoorbelasting' heffen, vergelijkbaar met de wegenbelasting. Hoe hoog die belasting wordt, is nog onderwerp van gesprek, en van de uitkomst hangt voor het bedrijf veel af. Ook moet het rijk nog beslissen wie er over de hogesnelheidslijn richting Parijs mag rijden: NS zou dat contract graag binnenslepen, om zo de hogenselheidstreinen te combineren met het binnenlandse netwerk. ,,De uitkomsten van die onderhandelingenkunnen in de nabije toekomst sterk medebepalend zijn voor de toekomstige resultaten'', aldus Den Besten.