Onbruikbaar

Kom in opstand, verworpenen van Nederland. Maak lawaai, kraak de beurs of een ander glimmend geldpaleis. Het wordt tijd dat het welvarende deel van Nederland zich jullie problemen aantrekt. Nu de tevreden middenklasse zich niet meer druk maakt om Sinterklaasinkopen en de toplaag van beursbazen en hun vrinden in het bedrijfsleven even moet slikken omdat justitie eindelijk de illegale handel aanpakt, en het legaal opererende deel van het nieuwe graaigilde zich koest houdt omdat de beurs geen jubelwinsten meer oplevert, is het tijd voor jullie actie. Hanteer nou eens een onmiskenbaar liberaal principe: neem het heft in eigen handen, kom op voor je eigen zaak.

Nederland - net als de rest van de rijke landen - is binnen zijn grenzen zijn eigen derde wereld aan het kweken. Een leger van honderdduizenden kanslozen, zonder werk, opleiding en dus zonder uitzicht op een beter leven. Deze honderdduizenden hebben of krijgen nog kinderen die in dezelfde cultuur van uitzichtloosheid worden grootgebracht en voordat we ons dat goed realiseren, hebben we onszelf opgescheept met een kaste van onaanraakbaren, waarop de lasten van een moderne samenleving worden afgewenteld.

Het gezegde 'Wat een geluk dat de wereld rond is, anders zou alle narigheid in één hoek terecht komen', gaat niet meer op. Rapport na rapport verschijnt er met de conclusie dat het aantal langdurig werklozen almaar groeit. In de Europese Unie is bijna de helft van de 18 miljoen werklozen langer dan een jaar uit de roulatie, onder wie veel jongeren. In Nederland heeft 27 procent van de werklozen - 207 000 mensen - geen enkele kans op een baan, zelfs geen Melkert-baan, zo bleek onlangs uit een onderzoek van de arbeidsbureaus.

Zelfs het orthodox-liberale blad The Economist erkende in haar recente 'Ballade van de wereldarbeider' dat de rijke landen 'een dringend en schijnbaar onhandelbaar probleem hebben: wat te doen met hun ongeschoolde arbeiders'.

Nu is er in elke economie een onderkant, daaraan is niet te ontkomen. In de zorg voor die onderkant scoort Nederland niet slecht. De economische groei zorgt voor veel extra banen, geeft hen die een extra zetje nodig hebben scholing, soms met werkervaring, en Melkert-banen.

Maar het gaat om het laatste kwart, die paar honderdduizend echte kanslozen. Daar staat de samenleving met de rug naar toe. Het kabinet voorop. Een club die de strofe 'Werk, werk, werk' tot zijn bestaansreden verheft, moet de hele samenleving betrekken bij de dreigende verpaupering van een groep ter grootte van een stad als Eindhoven.

Laten we alsjeblieft trots zijn op ons poldermodel. Laat weten hoe goed Nederland het economisch doet. Schreeuw uit hoe fantastisch de Sinterklaasverkopen zijn geweest. Maar het blijft holle retoriek als je niet iedereen bij dit succes betrekt. Dat is niet alleen een kwestie van beschaving, maar van puur eigenbelang. Tweehonderdduizend mensen permanent labelen met de barcode: onbruikbaar, is vragen om moeilijkheden. Uitzichtloosheid leidt tot criminaliteit. Hou daarom op met al die ongerichte lastenverlichtingen, die alleen maar ten goede komen aan hen die het al goed hebben. Hef desnoods belasting voor werkverschaffing aan de kanslozen en onderwijs aan hun kinderen om een begin te maken met uitzicht op een beter bestaan, maar laat ze niet vallen.

Tegengeluiden tegen de heersende stemming zijn nog maar mondjesmaat te horen. Een onderzoek van socioloog Kees Schuyt hier, een pleidooi van PvdA-senator Job Cohen daar. Om er zeker van te zijn dat hun lot op de politieke agenda komt, moeten de kanslozen het heft in eigen hand nemen. Al die wondertjes die in stilte de eindjes aan elkaar knopen moeten hun schulp uit, de straat op. Kom op verworpenen van Nederland, sta voor uw zaak!