'Het zijn de eerste schreden naar Auschwitz'

De Amerikaanse filmregisseur Oliver Stone ('Platoon', 'JFK', 'Natural Born Killers') behoorde samen met andere Hollywoodsterren als Dustin Hoffman en Goldie Hawn tot de ondertekenaars van het geruchtmakende protest aan de Duitse regering. Kern van hun verwijt, verwoord in een advertentie in de Herald Tribune: In Duitsland worden de leden van scientology op dezelfde manier getreiterd als de joden in het midden van de jaren dertig. Stone (53, zoon van een joodse beursmakelaar) licht zijn inzet voor de sekte toe. (C) Der Spiegel

“Ik ben geen scientoloog, maar sinds vier jaar boeddhist. Ik kan echter zien dat ook scientology een geloofssysteem is, noem het een religie als u wilt. En de aanhangers hebben het recht hun geloof ongehinderd te praktiseren. Dit recht op geloofsvrijheid voor allen vind ik erg belangrijk, en in Duitsland wordt het thans met voeten getreden. Scientologen worden, zonder wettelijke grond, vervolgd en geïntimideerd. Zo gaan totalitaire staten te werk.”

Hebben scientologen u verzocht voor hen in de bres te springen?

“Nee. De Hollywood-advocaat Bertram Fields, die geen scientoloog is, ook al werkt hij voor scientologen als de filmster Tom Cruise, heeft hem geschreven. Fields kantoor vertegenwoordigt ook mij, en ik heb grote waardering voor hem want hij is een onafhankelijk denkend iemand. Hij wees mij op datgene wat scientologen in Duitsland aangedaan wordt. Net als de anderen heb ik de brief overigens al maanden geleden ondertekend. Sindsdien heeft Fields geprobeerd hem als protestnota in enkele grotere Duitse kranten geplaatst te krijgen, maar alle wezen hem af. Dat laat zien hoezeer Scientology in de Bondsrepubliek wordt onderdrukt.”

Heeft uw steun aan scientology misschien ook te maken met het feit dat de sekte in uw branche veel invloed heeft? Zo bezit ze in Los Angeles een eigen 'Celebrity Center' (centrum voor beroemdheden) dat zich beijvert sterren voor zich te winnen.

“Nee, ik zou ook niet weten of scientology hier veel macht heeft. Enkele prominenten zijn er lid van, maar ik heb er nooit iets van gemerkt. Dat is hun persoonlijke geloofsovertuiging en zo gaan de collega's er ook mee om. Ik heb bijvoorbeeld tijdens de opnamen van de film Born on the 4th of July met Tom Cruise samengewerkt. Maar noch met hem, noch met John Travolta heb ik ooit over hun geloof gediscussieerd.”

Onderhoudt u zelf directe contacten met de sekte?

“Ik heb één keer korte tijd met scientology geflirt, dat was in 1969, na mijn terugkeer uit Vietnam. Toen heb ik een cursus bezocht, maar na vier maanden was de zaak voor mij fini. Het interesseerde me niet genoeg om er langer bij te blijven.”

De Cruise-film “Mission Impossible' was in Duitsland een succes, ondanks het feit dat bijvoorbeeld de Junge Union (jongerenafdeling van de CDU, red.) tot een boycot had opgeroepen. Bent u desondanks niet bang voor aanvallen tegen andere kunstenaars?

“Natuurlijk, dat was een van de redenen voor de brief aan Kohl. Onderdrukking begint altijd langzaam, eerst treft ze de een, later wellicht anderen. Zo gebeurde het ook in het Derde Rijk. Eerst werden de joden belasterd, vervolgens zonderden de nazi's hen af en beroofden hen stuk voor stuk van elke mogelijkheid om te leven. Hetzelfde gebeurt nu weer...”

Een insinuatie.

“Duitse instanties hebben een optreden van de musicus Chick Corea verhinderd omdat hij lid van scientology is. En een kinderverkrachter zou vast gemakkelijk lid van de CDU kunnen worden, maar een scientoloog niet - die mag op veel plaatsen noch als politieagent noch als leraar werken. Enkele banken laten zelfs niet toe dat scientologen rekeningen bij hen openen.”

Overal ter wereld hebben joden - ook vooraanstaande in Duitsland - tegen uw brief geprotesteerd. Hij beledigt volgens hen de slachtoffers van de holocaust en bagatelliseert het nationaal-socialisme. Stemt u dat niet tot nadenken?

“De opwinding begrijp ik absoluut niet, die mensen hebben kennelijk niet nauwkeurig genoeg gelezen. Natuurlijk zou elke vergelijking met de holocaust absurd zijn. Dat is ook de reden waarom we in de advertentie de uitroeiing van de joden ook helemaal niet noemen. Het gaat ons om de jaren dertig, het begin van de vervolging, niet om Auschwitz, niet om de gaskamers - hoogstens om de eerste schreden op de weg naar Auschwitz, het begin van de afzondering van een groep mensen die door hun geloofssysteem wordt bepaald.”

Moeten scientologen dan, bijvoorbeeld als leraren, de gelegenheid krijgen leerlingen te indoctrineren?

“Nee, ik vind dat elke leraar kinderen datgene moet bijbrengen wat in het schoolwerkplan staat en niets anders - onverschillig waarin hij zelf gelooft. Er bestaan voorschriften die voor iedereen gelden.”

Kanselier Kohl zei dat degenen die de brief hebben ondertekend slechts zeer weinig van Duitsland weten. Heeft u uw informatie ook uit andere bronnen gehaald, of heeft alleen Bertram Fields u de vermeende vervolging geschilderd?

“De International Herald Tribune heeft onze verwijten gecontroleerd en ze allemaal juist bevonden. Dat is wat mij betreft genoeg. Voor zover ik weet bestrijdt niemand binnen de CDU het bestaan van dergelijke uitzonderingsregels die scientologen op hun werkplek hinderen en intimideren en ze uitsluiten van functies in de ambtenarij.”

Maar het gaat toch niet in de eerste plaats om geloofsvrijheid: de sekte is vooral een concern dat aanzienlijke sommen geld incasseert, doordat ze mensen uitbuit. Het gaat er om dat deze onderneming thans in Duitsland vecht om als kerk erkend te worden, wat haar aanzienlijke belastingvoordelen zou opleveren.

“Ik weet dat veel Duitse politici scientology, in onderscheid tot het Vaticaan, voor een criminele vereniging houden die het vooral om geldelijk gewin gaat, welke methoden ze daartoe ook moet hanteren.

Misschien klopt dat, ik kan het niet beoordelen. Maar als dat zo zou zijn dan begaan scientologen misdaden en moeten officieren van justitie scientology geheel volgens de regels een strafproces aandoen - voor normale rechtbanken waar normale bewijzen en normale wetten gelden en waar de aangeklaagden zich met behulkp van hun advocaten net zo kunnen verdedigen als elke andere burger.

Geen speciale voorschriften, maar eerlijke processen naar geldend recht - zo moeten dergelijke beslissingen in een rechtsstaat worden genomen.''