SMARTDRUGS

In Kerkdriel is deze week een grote partij uitheemse paddestoelen in beslag genomen. Het gaat om de paddestoelen copelandia en de stropharia cubensis, die de stoffen psilocybine en psilocine bevatten. Die komen voor op de zogeheten lijst 1 van de Opiumwet en zijn dus harddrugs. De werking wordt vergeleken met die van LSD en de stoffen worden verwerkt in honing en stroopwafels die in smartshops worden verkocht.

Er zijn zo'n veertig soorten verspreid over de hele wereld en Mexico en Guatemala zijn zeker niet de enige landen in wier natuur je de zinsbegoocheling gratis kunt plukken. Voor psilocybe cubensis mogen de Amerikanen de Spaanse missionarissen waarschijnlijk nog bedanken. Die zouden met de introductie van Noord-Afrikaans vee deze Kerkdrielse paddestoel hebben geïmporteerd.

Het gebruik van psilocybe-soorten gaat overigens veel verder terug, waarschijnlijk meer dan 2000 jaar, tot de tijd dat de Maya's en mogelijk ook de Azteken er tijdens hun religieuze riten mee opstegen. Men vermoedt zelfs dat het gebruik van deze paddestoelen in Midden-Amerika eeuwenlang tamelijk algemeen was, maar dat katholieke missionarissen hier de soberheid hebben gepredikt. Psilocybe zou toen zijn ondergedoken, zodat in de jaren vijftig de heilige plant nieuw leek voor de wereld.

Zijn ze allemaal eetbaar?

Psilocybe-soorten rukten in de afgelopen decennia steeds verder op vanuit Midden-Amerika. Mycologen vermoeden dat de mens de habitat voor deze paddestoelen in meer gematigde streken zelf heeft gecreëerd. Allereerst maakten in lage streken bossen plaats voor vruchtbare landerijen en veel weiland. Daarnaast werd er rondom woningen ruimschoots met houtsnippers gestrooid en daar groeit psilocybe graag op.

Ze zijn dus overal te vinden. Maar waak u voor uw geestelijke honger. Als je op pad gaat met de globale kennis dat het kleine paddestoelen zijn, met in vochtige toestand een kleverige hoed, een dunne, ongeringde steel en donkerlila of donkerbruine sporen, dan kon je wel eens met vergif thuiskomen. Er zijn talloze andere soorten die in hun uiterlijk tegen psilocybe aan hangen. En er soms midden tussenin groeien. In het boekje Psilocybe: Mushrooms and their Allies van Paul Stamets (1978) staat een foto waarop het gelukzalige gevoel en de dood in een minuscuul boeketje bijeen groeien. Het verschil moet je maar opvallen. Na een hap van de één krijgt de wereld wonderlijke dimensies. Na een hap van de ander: veertien uur later beginnen de krampen, even later het overgeven. Dan volgt een cholera-achtige diarree van slijm en bloed. Je krijgt nog drie dagen voordat de moordenaar de lever en nieren helemaal lamlegt. Als na nog eens drie dagen sectie op de overledene wordt verricht, blijkt het hart op een merkwaardige manier te zijn 'vervet'.

Er zijn trouwens onder de psilocybe zelf ook nogal verdachte soorten. Uiteraard staan ze in de handboeken afgebeeld, maar paddestoelen groeien ook niet altijd volgens het boekje. Een psilocybe cubensis kan er, alleen te velde, nog wel uitzien als een statige fallus, maar met vele op een kluitje of in een pot lijken het soms meer verfomfaaide sprieten.

Nog een dodelijke tip: ga vooral uit van het verschijnsel dat psilocybe, als je ze plukt, na verloop van tijd ietwat blauw tot blauwgroen kleuren, doordat onder invloed van enzymen fosfaat wordt afgebroken. Sommige mycologen hanteerden die blauwkleuring als bewijs dat er psilocybine in de paddestoel zit en dat het dan om een psilocybe-soort moest gaan. Daar zijn ze van teruggekomen, sommige psilocybe-soorten kleuren na de pluk helemaal niet blauw. En enkele andere niet-psilosybe weer wel: ze kleuren niet alleen zelf blauw, maar een paar dagen later ook de consument ervan.

En? Werken ze?

Aldous Huxley kon overdrijven: “Toen ik gitaar probeerde te spelen, was het of elke kwartnoot ongeveer een maand in de lucht bleef hangen”, schreef hij over zijn mescaline-trip in The Doors of Perception. De Zwitserse scheikundige Albert Hofmann behield 'natuurlijk' zijn wetenschappelijke nuchterheid toen hij in 1943 in het lab per ongeluk te veel van een raar goedje opsnoof: zijn buurvrouw veranderde in een boosaardige, gluiperige heks met een gekleurd masker op. Hofmann ontdekte LSD! En priesters die in het kielzog van conquistador Cortéz meereisden naar Amerika vernamen daar van indianen van het 'voedsel van de goden', van de 'heiligen der velden' die je, na het proeven ervan, zicht boden op de duivel en soms op de ergste verschrikkingen die je nog te wachten stonden.

Heiligen: we praten over paddestoelen, tot voor kort in Kerkdriel te krijgen, waarin twee stoffen zitten, psilocybine en psilocine, die overeenkomsten vertonen met LSD en in mindere mate met mescaline. Het worden hallucinogene middelen genoemd, maar dat predikaat is slechts half juist omdat deze stoffen meestal niet zozeer hallucinaties oproepen maar eerder de waarnemingen van de gebruikers merkwaardig vertekenen. Bij hallucinaties zie je iets zonder prikkel van 'buiten', maar Hofmann zag wel degelijk zijn buurvrouw. Al boetseerden zijn hersenen haar tot heks.

De psychiater Humphrey Osmond noemde het psychedelica of 'de geest verruimende' middelen. Daar is wat voor te zeggen, gezien het experiment van collega Walter Pahnke, die tien theologiestudenten psilocybine gaf en tien andere een fopdrankje: drie psilocybine-drinkers raakten op die bewuste Goede vrijdag in 1962 in een intense, religieuze trance, de rest bleef nuchter.

Achteraf hoeft het geen verbazing te wekken dat uitgerekend Albert Hofmann de twee werkzame stoffen uit de paddestoel psilocybe mexicana isoleerde. Hij wist van dit soort spul en diende de stoffen tijdens het zuiveringsproces, toen ze bij muizen en honden niets bleken te doen, maar op zichzelf toe: het moet hem een déjà vu hebben gegeven, van uit de tijd dat hij ongemerkt LSD snoof en “het meubilair groteske, dreigende gestalten aannam”. Al vrij gauw kwam hij erachter dat het hier eigenlijk om één werkzame stof gaat, want psilocybine wordt in het lichaam spoedig omgezet in psilocine.

En die stof doet het. Maar wat dan?

Het verruimt de geest, zij het niet in die mate als LSD, waarbij mensen op tragische wijze hun eigen ik uit vlogen, en in paniek om dat zelfverlies letterlijk uit het raam sprongen. De paddestoel van Kerkdriel maakt minder snel slachtoffers, werkt maar zo'n vijf uur, tegen LSD ruim twee keer zo lang. LSD is ook nog eens honderd keer zo sterk.

Maar als je genoeg van die paddestoelen consumeert, bereik je dat, net als bij LSD, het normale boodschappenverkeer in de hersenen wordt verstoord. Serotonine is een van de belangrijkste overbrengers van die signalen in de hersenen. De genoemde psychedelica, LSD, psilocybine en psilocine, lijken in chemisch opzicht opvallend veel op deze postbode uit ons eigen hoofd.

Is de psychedelische paddestoel nu verboden of niet?

Dat weet op het moment niemand. De politie heeft met de inval opnieuw een proefproces willen uitlokken en de rechter moet uiteindelijk uitspreken of de inval terecht is geweest. Wat wel vaststaat, is dat de stoffen ín de paddestoel - psilocine en psilocybine - op de lijst van harddrugs van de Opiumwet staan. Deze zijn vergelijkbaar met de chemische harddrug LSD. Echter, de paddestoel zelf valt vooralsnog niet onder de Opiumwet. Justitie zat eerder met een soortgelijk geval in de maag toen asielzoekers op grote schaal het uit Ethiopië afkomstige qat invoerden. Wie lang op deze bladeren kauwt, kan een lichte roes voelen. De politie nam een partij in beslag, maar de rechter en uiteindelijk ook de Hoge Raad maakten uit dat alleen de hallucinerende stof in de plant verboden is, en daarmee dus alle bewerkingen die met qat worden uitgevoerd. De qat zelf is toelaatbaar. Voorstelbaar is dat de rechter over de paddestoelen hetzelfde oordeel zal hebben. Blijft over de vraag: wat is een bewerking? Is een gedroogde paddestoel een bewerking en daarmee verboden, of blijft het stukje spons gewoon onderdeel uitmaken van de niet-verboden producten?

Wat is een smartshop?

Noem een smartshop nooit een eco-coffeeshop, want dat zou volgens de uitbaters een zeer onjuiste typering zijn. Zij zien hun zaken liever als reform-winkels 'in een nieuw jasje'. Dat imago is wat positiever. Om dat alternatieve eco-imago te ondersteunen, wordt de zaak vaak opgeschilderd alsof de klant in een natuurreservaat is beland. De smartshops hebben de vitrines vol natuurlijke producten liggen die op enigerlei wijze de geest kunnen beïnvloeden. Ze kunnen energie opwekken, ontspannen of de geest verruimen. Naast de paddestoelen als tropische Cubaantjes, Mexicaantjes en de Nederlandse kaalkopjes, staat de toonbank doorgaans vol met biologische extracten en drankjes, die soms onschuldig zijn, maar soms ook stoffen bevatten die op de lijsten van de Opiumwet of Geneesmiddelenwet staan. Er worden ook natuurlijke varianten van chemische drugs verkocht, als herbal XTC en de natuurlijke oppepper spiet. De werking is niet te vergelijken met die van het chemische broertje.

Sommige smartshops blijken verder te gaan in hun assortiment. Zo heeft politie afgelopen jaar middelen als complamin, hydergine en jumex in beslag genomen, die in Nederland alleen op recept verkrijgbaar zijn. Ook zijn strips met diphantoïne in beslag genomen, een zeer sterk middel dat aan epilepsie-patiënten wordt voorgeschreven, maar dat nu als upper in de smart-shop verkocht wordt.

In sommige zaken kan de koper zijn bio-drug ter plekke gebruiken. Achter in de zaak is een zogenaamde chill-out ruimte met kussens en een schommelstoel.

Wat kost een stroopwafel en hoeveel een handje paddestoelen?

De stroopwafel met de uit de paddestoel afkomstige stof psilocybine betreft een bewerking van de paddestoel en is dus verboden. Volgens deskundigen is deze variant niet op grote schaal geproduceerd en is de wafel eerder een grapje van smartdrug-freaks. Het is onbekend wat het oppeppende koekje op de zwarte markt heeft moeten kosten. De paddestoelen gaan in setjes van 25 tot 30 gulden over de toonbank. Daarvoor krijgt de koper 30 gram verse paddestoelen of vijf gram gedroogde.

Wie zijn de gebruikers?

De smartshops worden vooral bezocht door alternatieve gebruikers en 'rugzaktoeristen' uit het buitenland. Het gebruik van een paddestoeltje is populair in de groep jongeren die 'eco' is: ze zijn milieubewust, vegetarisch en in die scene passen geen chemische drugs, maar wel een blowtje en een paddo. Langzamerhand wint de paddo aan populariteit in een bredere groep gelegenheidsgebruikers en jongeren die vooral met drugs experimenteren. Vijf procent van de scholieren zegt ooit wel eens een paddestoel gebruikt te hebben. Van regelmatig gebruik is echter geen sprake.