Seles durft weer aan haar toekomst te denken

Monica Seles werd prof op 13 februari 1989, toen ze zestien jaar en 51 dagen oud was. Ze ging als een wervelstorm tekeer in het vrouwentennis. In vier jaar, tussen 1989 en 1993, behaalde ze 32 toernooizeges, waaronder acht Grand Slams. Alleen Wimbledon wist ze nog nooit te winnen. Seles won zeven miljoen dollar aan prijzengeld en werd op 11 maart 1991 de jongste nummer één ooit van de wereld met haar zeventien jaar, drie maanden en negen dagen. Op 30 april 1993 verdween ze van de tennisbaan.

Seles wil proberen de draad op te pikken die op 30 april 1993 zo wreed werd doorgesneden. Een 41-jarige Duitser, gedreven door een fanatieke voorkeur voor Steffi Graf, prikte tijdens een toernooi in Hamburg de toenmalige nummer één van de wereld met een mes in de rug. Seles herstelde redelijk vlot van de verwondingen, maar de emotionele littekens bleven lang, heel lang zichtbaar.

Uiterlijk is ze niet veel veranderd, twee en een halve centimeter groter, dat wel. Innerlijk is ze een ander mens. Volwassener, vindt ze zelf, maar nog steeds wel Monica Seles, 21 jaar nog pas. De kreunende linkshander met staccato giechel en dubbelhandige backhand. Met onbreekbare vechtersmentaliteit en onverzadigbare eerzucht.

“I wanna have fun in tennis”, zei ze op de Yale University in New Haven, Connecticut. Ze gaf er een lezing op de dag dat Steffi Graf haar zesde Wimbledon-titel veroverde. “Ik denk met weemoed aan de Australian Open 1993, mijn laatste Grand Slam-overwinning. Toen voelde ik me zó gelukkig met mijn leven en tennis. Ik ben nieuwsgierig of ik dat niveau weer kan bereiken en of ik dat gevoel van geluk kan terugroepen.”

Op Yale sloeg ze voor een paar duizend man een balletje met een twintigtal studenten. “Ik was nerveus”, gaf ze toe. “De menigte, de spanning, de vlinders kropen door mijn buik. Het was lang geleden, maar na een kwartiertje voelde ik me heerlijk, had ik het oude gevoel weer terug. Ik had er reusachtig veel plezier. Ik dacht, dat is het. Dat wil ik weer.” Ze werd in de rug gedekt door haar eigen bodyguards, twee voormalige politiedetectives.

En in Atlantic City was deze week zelfs een uitgesproken vrolijke en uitgelaten Seles te zien en te horen. Ze staat te popelen om de baan op te gaan. “ En tegen een bal slaan. Dat maakt de dag al goed. Dat is alles wat ik vraag.”

Seles kondigde aan dat ze niet op de score zal letten tijdens de demonstratiepartij, die haar terugkeer aan de top moet inluiden. “Ik ga er gewoon tegen aan en doe mijn best. Ik hoop alleen dat ik niet te nerveus ben. Het lijkt me heerlijk de reacties van het publiek weer te horen als ik een bal goed of slecht sla. Ik heb mezelf beloofd ervan te genieten. Ik kan me nu al voorstellen hoe ik me zaterdag voel.”

Ook blikte ze terug op de afgelopen twee jaar, waarin ze zoals ze zelf zegt “niet zoveel leuke dagen heeft gehad”. “Ik denk niet dat die aanslag iets goeds heeft opgeleverd. Van tijd tot tijd komen de herinneringen terug. Het is zeer akelig geweest. Het ene moment speel je het beste tennis en voel je je uitstekend als nummer een van de wereld. Het andere moment word je wakker en is alles veranderd. Mijn leven bestond vanaf mijn zevende uit tennis. Dat leven werd in Hamburg afgenomen. De tennisbaan was voor mij de veiligste plek op aarde, de meeste vertrouwde plek ook. Opeens was dat voorbij.”

Sinds die 30ste april 1993 werd Seles achtervolgd door nachtmerries, leed ze aan ernstige depressies en zelfs de vederlichtste verwijzing naar het incident verwekte wekenlange trauma's. Ze consulteerde sportpsycholoog Jerry Russel May, die meer dan 120 sessies met haar had.

Af en toe leek het of Seles van de aardbodem was verdwenen. Tijdens de US Open in 1993 gaf ze een persconferentie, maar daarna werd ze zelden nog gezien in het openbaar.

Seles was vaker in haar leven bedreigd. Op politieke gronden. Ze is van geboorte Servische, heeft een Hongaarse achtergrond en woonde vroeger in Novi Sad, een door Serviërs gecontroleerde stad. Ze reisde altijd met pruik onder schuilnaam (Nancy Green), met twee reisschema's en dubbele boekingen.

Als een kluizenaar trok Seles zich na de aanslag terug in een van de 45 villa's op haar hermetisch afgesloten landgoed in Florida. Met een eigen elektronisch bewakingssysteem, met drie meter hoge witte muren. Met elektronische hekken. Het woonhuis grenst aan een golfbaan. Op de oprijlaan registreren elektronische ogen alles om de tien meter.

Het werd haar verbanningsoord, met twee tennisbanen waarop ze trainde met haar broer Zoltan. Voor de fysieke conditie nam ze Bob Kersee, de echtgenoot van Jacky Joyner, in part-time dienst. “Zelfs in de donkerste dagen stopte ik niet met trainen”, vertelde ze. “Het was mijn enige uitlaatklep. Maar het was nooit als voorheen, nooit als voor die dag.”

De rechtsgang was allerminst bevordelijk voor het psychisch herstel van Seles. De dader werd tot twee jaar gevangenisstraf veroordeeld, maar de Duitser werd na zes maanden al weer vrijgelaten omdat de rechters hem geen bedreiging voor de samenleving achtten.

Seles ging in hoger beroep en eiste een hogere straf. Bij de behandeling, in maart van dit jaar, liet ze zich vertegenwoordigen door haar vader, omdat ze zelf psychisch niet in staat was de beroepszaak bij te wonen. In een brief liet Seles weten dat ze gerechtigheid wilde: “Hij heeft mijn leven geruiëeerd. Door de messteek is er een einde gekomen aan mijn carrière als 's werelds beste tennisspeelster waar ik mijn hele leven zo hard voor heb gewerkt.”

Het hielp weinig, want het gerechtshof sloot zich aan bij de bevindingen van de rechtbank. Een terugkeer van Seles leek verder weg dan ooit. Ze was geshockeerd. “Die man probeerde mij te vermoorden”, stamelde ze na de uitspraak. “Ik ben voor altijd een gevangene van mijn angsten. En die man mag op vrije voeten blijven lopen. Wat is dat voor vonnis?” Het had een terugslag tot gevolg en een vertraging in haar rentree op de tennisbaan.

Terwijl de tenniswereld de uitspraak als schandalig bestempelde, sprak de Amerikaanse Pam Shriver de hoop uit dat Seles de affaire van zich zou kunnen afzetten en doorgaan met een normaal leven. “Laten we hopen dat ze ook de moed kan opbrengen om te tennissen. Want daar is ze het beste in. Op den duur kan ze dan weer voldoende zelfvertrouwen krijgen”, aldus Shriver met een vooruitziende blik.

In mei nam Seles de beslissing tot een come-back. “Ik speelde een trainingspartijtje met Navratilova. Daar had ik zoveel plezier in, dat ik besloot weer serieus aan de slag te gaan. Als ik het incident van toen echt achter me wil laten, moet ik deze stap zetten.”

Navratilova, die het initiatief nam tot de demonstratiepartij: “Ik denk dat het vrouwentennis kan overleven zonder Monica en dat Monica kan overleven zonder tennis, maar we zijn beter af met elkaar.”

Startpunt Het Convention Center van Atlantic City, vandaag. De Return of the Champions moet het het startpunt van Seles II worden. Ze bezit een wild card voor de US Open, haar eerste Grand Slam na de Australian Open 1993. In de aanloop kiest ze voor twee toernooien uit San Diego, Los Angeles en Toronto. De eerste zes toernooien staat ze samen met Graf als nummer één op de wereldranglijst. Daarna wil de WTA, vrouwenvakbond, het aantal behaalde punten delen door het aantal toernooien om haar ranking te bepalen. Dat plan stuit op tegenstand van Graf, die blijvend nadeel daarvan denkt te ondervinden.

Desondanks heeft de 26-jarige Duitse nummer één vaak geroepen de terugkeer van haar grote rivale toe te juichen. Het vrouwentennis heeft na het wegvallen van Seles, Navratilova (gestopt) en Capriati (aan lager wal geraakt) dringend behoefte aan toppers met uitstraling. De toernooien werden gekenmerkt door een hoge graad van saaiheid en voorspelbaarheid. Drie van de vier Grand Slam-toernooien eindigden in een finale tussen Sanchez en Graf. Alleen in Melbourne nam Pierce de plaats in van de toen geblesseerde Graf.

Seles tenslotte: “Het was een zware beslissing om terug te keren. Maar ik hou van tennis. Ik heb nu de kans en ga het proberen. Je bent op aarde om gelukkig te zijn. Ik heb de problemen overwonnen en het is nu tijd vooruit te kijken.”