Vreedzame overdracht Oost-Slavonië aan Kroatië

BELGRADO (AP, AFP, Reuters) - Op twee plekken in het voormalige Joegoslavië werd gisteren de macht overgedragen, in Oost-Kroatië en Montenegro.

In Montenegro werd een nieuwe president beëdigd die níet aan de leiband van de Servische leider Milosevic loopt. Bij Vukovar droegen de Verenigde Naties de provincie Oost-Slavonië over aan het Kroatische bestuur; in Oost-Slavonië woonden tot 1995 hoofdzakelijk Serviërs.

De Amerikaanse gezant Robert Gelbard woonde alle ceremonies bij, bezocht ook nog Belgrado, en eiste van zowel de Serviërs als de Kroaten respect voor minderheden, vermogen tot dialoog en een democratischer bestuurswijze.

De beëdiging van de nieuwe Montenegrijnse president vond plaats in het oude koningstadje Cetinje. De avond en nacht vóór de beëdiging stonden in het teken van hevige gevechten tussen de politie en aanhangers van de aftredende president Bulatovic, een zetbaas van de Servische leider Milosevic. Gisteren bleef het in heel Montenegro rustig.

De vers aangetreden, hervormingsgezinde president, in oktober met krappe meerderheid gekozen, waarschuwde Milosevic zich te houden aan zijn internationale verplichtingen, voorop de akkoorden van Dayton. Doet Milosevic dat niet, dan blijven Servië en Montenegro zuchten onder internationale sancties. Dat zal de twee deelstaten van klein-Joegoslavië 'uit elkaar drijven, met tragische consequenties', aldus de 35-jarige Djukanovic.

Hij verzekerde Servië van de Montenegrijnse vriendschap maar waarschuwde in bedekte termen dat Montenegro zich zou kunnen afscheiden als de politiek van Servië niet bevalt: “Alleen de burgers van Montenegro kunnen besluiten over de status van Montenegro binnen de gemeenschappelijke staat.”

De Amerikaanse top-afgezant Robert Gelbard maakte zich ongewoon boos over de rellen van de dag te voren, openlijk geleid door de verslagen ex-president Bulatovic. Gelbard sprak van 'absoluut ontoelaatbaar gedrag' van Bulatovic, die de 'illegale rellen' had uitgelokt. Gelbard hield Milosevic 'verantwoordelijk, vanwege zijn steun aan deze demonstraties en omdat hij niet geprobeerd heeft zijn collega, Bulatovic, te weerhouden'.

In Oost-Slavonië droeg VN-bestuurder Walker het beheer over aan het Kroatische gezag na een VN-bestuurde overgangsperiode van twee jaar, die vreedzaam is gebleven. Nogal wat Servische inwoners zijn in 1995, na de Kroatische verovering van de Krajina, gevlucht, maar tienduizenden hebben het er op gewaagd en zijn gebleven.

Ook hier sprak de Amerikaan Gelbard waarschuwende woorden. Kroatië moet minderheden leren respecteren: “Het is onze verwachting dat Kroatische Serbiërs of wie dan ook die dat wil, kunnen terugkeren naar hun huizen. De internationale gemeenschap zal een belangrijke rol blijven spelen in het toezicht hierop.”