Representatief beeld van de Amerikaanse gokindustrie 'A DREAMSCAPE'

Amsterdam-Alfa.

Het samengestelde woord uit de titel verwijst vermoedelijk naar het gedroomde landschap waar vele Amerikanen hun dollars aan opofferen. Met evenveel recht kan het verwijzen naar een gedroomde ontsnapping: weg uit de armoede en de lage sociale klasse. Vooral degenen met weinig kans op 'gewoon' maatschappelijk succes zitten vreugdeloos achter jackpot of bingotafel. Het grote geld zal hun leven veranderen, denken ze ten onrechte. De vrouw die eerder een miljoen won, speelt nog elke dag bingo.

IJdis reisde met zijn drie cameralieden langs vele lokaties, dwars door Amerika. De film biedt een representatief beeld van de Amerikaanse gokindustrie. Alles komt aan bod: casino, paardenrace, staatloterij, sweepstake, krasloten, bingo. Naast het gokken zelf wil IJdis de randverschijnselen laten zien: de hulplijn voor gokverslaafden, de tvreclame, de gelukswinkel, de organisatie achter de schermen met camera's, computers en aanmaakmachines voor spelfiches. Het is erg veel voor tachtig minuten film.

Te veel zelfs, want er is te weinig dat beklijft. Nog maar net hebben we door waar we zijn en waarom, of we bevinden ons al weer op een andere lokatie. De bezoekjes zijn te vluchtig, terwijl ze veelal uitnodigen tot een langer verblijf, want ze zijn fascinerend genoeg. Zijn verlangen naar volledigheid breekt IJdis op. Met een tweede ambitie maakte hij het zich evenmin gemakkelijk: het gaat IJdis niet zozeer om de individuen maar om de samenleving als geheel. Daartoe registreert hij, zonder commentaar, en komen geinterviewden slechts summier aan het woord. Dit is uiteindelijk onbevredigend, veel vragen blijven onbeantwoord.

'A dreamscape' lijdt aan omgekeerde euvels. Vaak is een documentaire te lang, deze eerder te kort. Vaak bevat een documentaire te veel 'talking heads', deze eerder te weinig. Ook met deze bezwaren blijft er wel degelijk een zorgvuldig gemaakte film over een boeiend onderwerp over. IJdis beschikt over de blik van de verbaasde buitenstaander, zonder oordeel of bemoeienis. Zoals dat hoort bij Amerika is zijn film treurig en geestig tegelijk.