Hondekop 766 knarsend en piepend uit dienst

Van een onzer verslaggeefsters ONNEN - Piepend en knarsend legde de Hondekop de laatste honderd meters af naar het onderhoudsbedrijf van de spoorwegen. De trein die veertig jaar lang trouw zijn ritten heeft gereden, is definitief uit de dienstregeling verdwenen.

Het was een feestelijk afscheid gisteren. De gele Hondekop 766 maakte zijn laatste rit van Zwolle naar het onderhoudsbedrijf in Onnen. Daar kreeg de trein een nieuwe eigenaar: de stichting Materieel '54 Hondekop 4, die de beeldbepalende trein voor sloop behoedt.

Op het station van Zwolle laat machinist Lippens de cabine zien. Veel ouderwets vormgegeven meters, een echte remkraan en de karakteristieke zijraampjes. In nieuwe treinen zit de machinist achter een soort bureau, zegt Lippens enigszins misprijzend. Al had de oude cabine ook zo zijn nadelen: om de ruitenwissers aan te zetten, moest de bestuurder zich in een onhandige bocht wringen. Maar Lippens is een liefhebber van de Hondekop: “In zo'n oude trein heb je eer van je werk. Als machinist moet je veel zelf doen, zonder allerlei automatische tierelantijnen. Wat je doet, heeft meteen effect.” Bovendien ligt de Hondekop volgens hem stabieler op de rails dan de nieuwe modellen.

Bij het onderhoudsbedrijf zijn ze minder rouwig om het verdwijnen van de Hondekop. Sleutelen aan de oude, handgemaakte apparaten is veel vuiler dan aan moderne elektronica. De loodzware remblokken, die vaak verwisseld moesten worden, hebben menig reparateur rugklachten bezorgd. Bovendien werd het steeds lastiger om nieuwe onderdelen te verkrijgen.

De Hondekop deed zijn intrede in 1954. Met de voortschrijdende elektrificatie van het spoorwegnet was er behoefte aan een geavanceerd model sneltrein. De NS liet drie ontwerpers een voorstel doen voor een geschikte treinkop. De neus die het werd, heeft iets weg van een hondekop. De trein was donkergroen met een rode bies en werd in 1968 geel geschilderd.

Remco van Mourik (23) vindt dat de Hondekop (waarvan er 144 voor de NS hebben gereden) industrieel erfgoed is. Om dat te bewaren richtte hij vorig jaar de stichting Materieel '54 Hondekop-4 op. NS schenkt de trein aan de stichting, die zich op haar beurt verplicht de trein te onderhouden. Vrijwilligers knappen de Hondekop op en gaan hem onderhouden, zodat hij ook echt kan blijven rijden. Dan kunnen er feestelijke en toeristisch tochten in worden gemaakt. Van Mourik hoopt dat het dit jaar al zover komt.