Noord-Korea laat weten 'gevaarlijk gek' te zijn

AMSTERDAM - De raket die Noord-Korea vorige week maandag afschoot, over Japan heen, was al een signaal dat dit land 's werelds meest onberekenbare natie blijft.

Een tweede signaal in die richting was een tegenvallende benoeming, dit weekeinde. De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il is vanaf heden hoofd van een nieuwe militaire commissie. Een eerbare functie (Noord-Korea telt 1,1 miljoen soldaten), maar Kim werd níet wat iedereen verwacht had: president.

Deze baan is vacant sinds zijn vader, Kim Il-sung, overleed in 1994. Sindsdien speculeerden Korea-specialisten over de vraag, wanneer Kim jr deze functie zou overnemen van zijn vader, die een hartaanval kreeg net toen was overeengekomen dat hij een ontmoeting zou hebben met zijn ambtsgenoot in Zuid-Korea. Beide landen staan officieel nog op voet van oorlog met elkaar.

De hoop dat onder Kim jr Noord-Korea zich meer naar de buitenwereld zou openstellen en zich toeschietelijker zou tonen, werd nauw verbonden met de kwestie van Kims positie. Deze a-charismatische playboy zou tijd nodig hebben om zijn tegenstanders uit te spelen. Als hij het presidentschap zou bekleden, zou de machtsstrijd ten einde zijn, luidde een vaak herkauwde analyse. Pas dan ook zou duidelijk zijn welke kant hij Noord-Korea op wilde hebben.

Na afgelopen zaterdag ziet het ernaar uit dat het presidentschap voor altijd vacant zal blijven. Want de veelbetreurde 'Grote Leider', wijlen Kim sr, die vijftig jaar president is geweest van het stalinistische en xenofobe land, is uitgeroepen tot 'eeuwige president'. En de functie die Kim jr nu bekleedt - hoofd van een nieuw, machtig militair comité - zal voortaan “de hoogste post van de staat” zijn (dus direct onder de állerhoogste post, eeuwige president).

Kims benoeming “is een teken van absolute steun voor, en diep vertrouwen in hem van heel het volk en de militairen”, meldde het staatspersbureau KCNA.

Minder diep is het vertrouwen in Japan, dat het leger in verhoogde staat van paraatheid heeft gebracht in afwachting van nog een raketlancering. Japan meent over informatie te beschikken dat een tweede lancering op handen is; het Russische persbureau Tass berichtte gisteren 'uit diplomatieke bron' te hebben vernomen dat woensdag (morgen, dus) de dag is.

De Taepo Dong-1, de nieuwe middellange tweetrapsraket waarover Noord-Korea nu beschikt, kan met zijn bereik van tweeduizend kilometer makkelijk Japan halen: het eerste deel viel verleden week maandag ten westen van Japan, het tweede deel ten oosten. “Dit zou opgevat kunnen worden als een oorlogsverklaring als het een ander land betrof dan Noord-Korea”, zo citeert Newsweek een Japanse hooggeplaatste functionaris over de lancering. “Maar internationale common sense is niet van toepassing op dat land.”

Het slechte nieuws beperkt zich niet tot Japan - waar meer dan veertigduizend man Amerikaanse troepen gestationeerd zijn.

Raketten van de volgende generatie, de Taepo Dong-2 die nog in ontwikkeling is, zullen met een actieradius van vier- à zesduizend kilometer Alaska kunnen bereiken. Dat zal de afnemers van de Noord-Koreaanse raket-technologie, waaronder Libië, Irak en Iran, interesseren: met zo'n raket kunnen deze landen op Europese hoofdsteden mikken. Ook Pakistan, dat net zijn eerste atoomproeven achter de rug heeft, is een klant van Noord-Korea.

Noord-Korea is niet in staat zijn eigen bevolking te voeden: volgens schattingen zijn er sinds 1995 2 miljoen mensen verhongerd. Het kan de inkomsten uit deze exportindustrie goed gebruiken. Reclame is één reden voor de raketproeven. Krachtsvertoon jegens de VS en Zuid-Korea een tweede.

Amerikaanse satellieten hebben onlangs ontdekt dat Noord-Korea vermoedelijk werkt aan een militair atoomproject. Dat zou tegen de afspraken zijn die beide landen hebben in 1994 gemaakt. In ruil voor twee kernreactors die geen grondstof voor een atoombom kunnen produceren, zou Noord-Korea afzien van zijn nucleaire programma. De VS zouden ook de sancties tegen het land opheffen.

Noord-Korea is ontevreden over het tempo van de de onderhandelingen daarover, en achtte kennelijk de tijd rijp voor een krachtige boodschap: 'Wij zijn niet zomaar gek, wij zijn gevaarlijk gek!'

Die boodschap is ook gericht aan het adres van Zuid-Korea, dat een halfjaar geleden goede hoop had op een verbetering van de verhoudingen met de broedernatie. Had de nieuwe president, Kim Dae-jung, immers niet gepleit voor een 'zachtere' benadering van het Noorden?

Maar niet toevallig werd zaterdag, tijdens de parlementssessie waarop Kim Jong-il werd toegerust met zijn nieuwe functie, een rede afgedraaid van zijn vader, waarop deze uitweidde over twee voorwaarden voor toenadering met het Zuiden: terugtrekking van de Amerikaanse troepen, en intrekking van de Zuid-Koreaanse veiligheidswetten - voorwaarden waaraan Zuid-Korea nog steeds niet kan voldoen.

Kim Jong-il heeft getoond dat hij geen president hoeft te zijn om stevig in het zadel te zitten: hij is naast zijn nieuwe functie, ook altijd nog leider van de eenheidspartij, en opperbevelhebber. De optuiging van het ambt van staatshoofd met nog méér militaire status is een verontrustend teken. “Ik vrees dat militaire macht een nog belangrijkere positie heeft gekregen in Noord-Korea”, zo zei gisteren een Japanse functionaris tegen het persbureau AFP.