Murdoch in de slag om Italiaanse tv

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Rupert Murdoch dingt naar een hoofdrol in de soap over de strijd om de macht in de Italiaanse tv-wereld. De Amerikaanse media-magnaat heeft een bod gedaan op de tv-stations en het advertentiebedrijf van zijn Italiaanse collega Silvio Berlusconi.

Murdoch zou ruim 4 miljard gulden over hebben voor een meerderheidsbelang van 51 procent in de drie commerciële netten van Berlusconi en het advertentiebedrijf Publitalia. Dat meldde de Italiaanse krant Sole e 24 Ore gisteren.

Berlusconi's zakengroep Fininvest zou vandaag een directievergadering beleggen over de overname, omdat de tot Amerikaan genaturaliseerde Australiër dit weekeinde een antwoord wenst. Murdochs imperium News Corp. wil de Berlusconi-bedrijven volledig overnemen na de tv-referenda, die voor 11 juni op de agenda staan. In een van die volksraadplegingen wordt voorgesteld het bezit van nationale tv-netten te beperken tot een per persoon of onderneming.

Fininvest heeft bevestigd dat met Murdochs News Corp. wordt gesproken, maar zegt dat de onderhandelingen nog niet zover zijn als de kranten melden. De overname zou in tegenspraak zijn met de uitspraak van Berlusconi eerder deze week in zijn krant Il Giornale dat hij weigert de strijd over zijn tv-netten op te geven: “Liever sterf ik met de wapens in de hand, dan dat ik één van mijn stations weggeef.”

In zijn campagne om de kiezers aan zijn kant te krijgen op 11 juni heeft de ex-premier het privé-bezit van tv-netten tot een kwestie van 'mensenrechten' verklaart. “Het volk moet luid en duidelijk de wens uitspreken Italië bij de familie van beschaafde naties te willen houden, waar de keuzevrijheid van consumenten, het recht op informatie en de rechten van ondernemers geen loze kreten zijn.”

Maar het is al lang duidelijk dat op de burelen van Fininvest terdege rekening gehouden wordt met de mogelijkheid, dat het volk anders over de vrijheid van informatie denkt dan Berlusconi. Al in maart werd gemeld dat het tweede media-imperium in Europa (na het Duitse Bertelsmann) onderhandelt met vier of vijf buitenlandse ondernemingen over verkoop van aandelen. Verder is gestudeerd op een gang naar de beurs en een constructie waarbij Berlusconi weliswaar een meerderheidsbelang uit handen geeft (en dus formeel geen eigenaar meer is), maar toch de zeggenschap over zijn tv-netten behoudt.

Er is echter nog een derde front waar gestreden wordt over 'de tv': de politiek. Als het parlement namelijk wetgeving aanneemt over de omstreden kwesties, dan zouden de referenda die het Italiaanse media-landschap grondig kunnen veranderen, niet doorgaan. Behalve over het bezit van tv-netten, wordt gestemd over privatisering van de staatsomroep Rai en beperking van tv-reclame.

Voor Berlusconi is het om een aantal redenen aantrekkelijk te onderhandelen met zijn politieke tegenstanders - centrum-links en Lega Nord - die de politicus van zijn mediamacht willen beroven. De referenda dreigen uit te lopen op een stemming over zijn persoon; bij verlies zou zijn leiderschap van de rechtse Vrijheidsalliantie een forse deuk oplopen. Bovendien ligt er een uitspraak van Constitutionele Hof van vorig jaar - om het weer eens heerlijk Italiaans ingewikkeld te maken - dat een persoon geen drie tv-netten mag bezitten, en die uitspraak geldt ook als Berlusconi op 11 juni wint.

Voor de oppositie is er ook aanleiding om met Berlusconi te praten. Die is er niet zeker van dat de media-baron in de referenda wordt verslagen, temeer omdat hij tot 11 juni voluit voor zichzelf campagne mag voeren op zijn commerciële zenders Canale 5, Rete 4 en Italia Uno, die door half Italië worden bekeken.

De gesprekken tussen de rivaliserende kampen over de media-wet uit 1990 waar het allemaal omgaat, zitten echter volkomen vast. Maar premier Lamberto Dini heeft deze week aangekondigd, dat zijn regering wellicht een compromisvoorstel zal lanceren om de patstelling te doorbreken.

Gezien de belangen die op het spel staan, zullen er de komende weken echter ongetwijfeld nog meer afleveringen volgen in de spannende serie over het gevecht om de Italiaanse televisie.