Dode en 120 gewonden bij chaotische ijstoertocht

Van een onzer verslaggevers AMSTERDAM - Door een gebrekkige organisatie, een massale toeloop van deelnemers en ongeschikt ijs is de IJsselmeertocht tussen Staveren en Enkhuizen gisteren op een grote chaos uitgedraaid. Ruim 120 mensen raakten gewond. Eén deelnemer overleed als gevolg van een hartaanval. Op andere plaatsen in Nederland zijn zeker drie mensen door het ijs gezakt en verdronken.

De chaos op het IJsselmeer werd zo groot dat politie en brandweer in de loop van de middag een eind aan de tocht maakten, die voor het eerst sinds de legendarische winter van 1963 was uitgezet. De schaatsers werden, soms tegenstribbelend, van het ijs gehaald. Tot laat in de avond waren hulpdiensten bezig hen naar huis of hun auto te brengen. Helikopters vlogen af en aan om de gewonden, meestal botbreuken en snijwonden, naar ziekenhuizen te brengen. Volgens een woordvoerder van het Medisch Centrum in Leeuwarden was het op de EHBO-afdeling 'een gekkenhuis'.

De organisatie had op zo'n drieduizend deelnemers gerekend. Het werden er minstens tien keer zo veel. Zij merkten al snel dat het ijs ongeschikt was. “Het was niet beschaatsbaar”, aldus een deelnemer. “Soms kon je een paar honderd meter goed schaatsen, maar dan had je weer ijsrichels en vaargeulen. Het was een beetje klûnen op het ijs.”

De schaatsers, die 12,50 moesten betalen voor het startbewijs, oefenden scherpe kritiek op de organisatie die volgens hen totaal niet op haar taak berekend was. “Als er maar honderd mensen hadden meegedaan, was het ook een chaos geworden”, aldus een deelneemster. Volgens de autoriteiten waren er nogal wat schaatsers die ongetraind het ijs op gingen. Ook zouden veel deelnemers zich niet aan de voorschriften hebben gehouden en buiten de uitgezette route hebben geschaatst. Burgemeester De Vries van de gemeente Nyefurd, waar de gemeente Staveren onder valt, zei dat bij volgende toertochten het aantal inschrijvingen beperkt wordt.

Volgens de schaatsers was de route slecht uitgezet. Bij het inschrijfkantoor in Enkhuizen was op een schoolbord gekrabbeld dat takjes in het ijs de route aangaven. Er was op het ijs nergens een EHBO-post te bekennen. “Er was, behalve in Enkhuizen, zelfs nergens een koek-en-zopie.” Volgens de deelnemers staan de geringe voorzieningen in schril contrast tot de hoge inschrijfprijs. “De organisatoren hebben zeker tweeëneenhalve ton opgestreken.”

In Emmeloord in de Noordoostpolder zijn dit weekeinde twee mensen door het ijs gezakt en door verdrinking om het leven gekomen. Een achtjarig jongetje dat met zijn vriendje aan het spelen was op het ijs in de Urker Vaart zakte daar door het ijs. Zijn vriendje trachtte hem te redden en kwam zelf ook in het wak terecht. Het vriendje wist zich echter tijdig in veiligheid te brengen. Brandweerduikers vonden drie kwartier later het lichaam van het jongetje onder het ijs. Hij overleed in het ziekenhuis.

Een 51-jarige inwoonster van Emmeloord is op de Espeler Vaart door het ijs gezakt. Hoewel voorbijgangers een geslaagde reddingspoging ondernamen, is het slachtoffer later in het ziekenhuis overleden.

Een vijfjarig jongetje uit Den Bosch is in zijn woonplaats door het ijs op het riviertje de Aa gezakt en verdronken. Duikers hebben het stoffelijk overschot zaterdag gevonden. Het jongetje was donderdag voor het laatst gezien, spelend op het ijs. Ongeveer veertig deelnemers aan de Holland-Venetiëtocht in Giethoorn hebben gisteren als gevolg van valpartijen botbreuken en snijwonden opgelopen. Velen moesten voor behandeling naar het ziekenhuis.

Schaatsen op een deel van het Apeldoorns Kanaal is dit weekeinde levensgevaarlijk geworden doordat vandalen in de nacht van zaterdag op zondag een sluis hebben opengedraaid en vernield. Daardoor zakte het waterpeil tussen het centrum van Apeldoorn en Heerde maar liefst 75 centimeter.