Strengere regels voor opties

De werkgeversorganisatie VNO-NCW wil de genereuze optieregelingen voor topmanagers aan banden leggen. Het verzilveren van opties kan alleen nog onder strenge voorwaarden, als het aan de werkgeversorganisatie ligt.

VNO-NCW heeft daarvoor samen met het Nederlands Centrum voor Directeuren aanbevelingen opgesteld. De organisaties kunnen bedrijven niet dwingen de optieregelingen aan te pakken. Wel gelden de aanbevelingen als dringend advies.

Zo zouden topmanagers die voortijdig bij een bedrijf vertrekken, hun optierechten niet mee mogen nemen. Ook zouden ze een deel van de behaalde winst moeten terugbetalen bij vertrek. Zo'n regel moet voorkomen dat bestuurders van het ene naar het andere bedrijf overstappen, snel incasseren en vervolgens dankzij de verdiensten hun toppositie zonder problemen weer kunnen opzeggen.

Ook zou de winst uit opties een duidelijk verband met de prestaties van het bedrijf moeten hebben. De werkgeversorganisatie wil voorkomen dat topbestuurders slapend rijk kunnen worden alleen omdat het algemene beursklimaat toevallig gunstig is.

Managers zouden hun optierechten alleen nog op een van tevoren bepaald tijdstip mogen uitoefenen, adviseren de organisaties, bijvoorbeeld twee weken na het bekendmaken van de jaarcijfers. Eerder dit jaar raakten bestuurders in opspraak omdat ze verzilverden net op het moment dat belangrijk nieuws maar buiten kwam.

Een directeur van Philips incasseerde net voor het vertrek van beoogd topman Roel Pieper. En topman De Vlugt van Van Leer inde zijn winst vlak nadat het Finse Huhtamaki had gemeld een bod op van Leer uit te willen brengen. In de eerste zaak wordt een onderzoek ingesteld door de Stichting Toezicht Effectenverkeer.

De werkgevers vinden optieregelingen op zichzelf nuttig. ,,Het is een goed instrument om bestuurders en overige werknemers tot betere prestaties te prikkelen'', zei H. Blankert, voorzitter van VNO-NCW gisteren. ,,En het is een noodzakelijk middel om talentvol personeel te werven.'' Wel moet er ,,verantwoord gebruik'' van gemaakt worden, anders valt de basis onder het beleid van loonmatiging weg, erkende Blankert gisteren.

De vakcentrale FNV vindt het advies van de werkgevers ,,een stap in de goede richting'', zegt een woordvoerster, ,,maar het gaat ons niet alleen om de opties, ook om de salarissen aan de top''. Volgens de FNV valt nog te bezien of bedrijven het advies ook op zullen volgen.

,,Twee jaar geleden heeft VNO-NCW een vrijblijvender richtlijn opgesteld. Die is massaal genegeerd door ondernemingen.'' De vakcentrale CNV betreurt dat de werkgevers geen uitspraak doen over de hoogte van de optieregelingen. De top van Aegon verdiende vorig jaar ongeveer 25 miljoen gulden per persoon met het verzilveren van opties.

Philips zegt in een reactie ,,de algemene lijn van het advies te onderschrijven''. Ook Aegon is positief over de aanbevelingen. ,,We gaan ze uitvoeren voorzover dat al niet gebeurd is'', aldus een woordvoerder.

Onlangs laaide de discussie over de verdiensten aan de top weer op. Uit onderzoek bleek dat topbestuurders gemiddeld 8 procent meer verdienden in 1998, terwijl werknemers er 3 procent op vooruit gingen. VNO-NCW bestrijdt die cijfers. ,,De werkelijke inkomensontwikkeling ligt veel dichter bij elkaar'', aldus Blankert. Wel beloofden de werkgevers hun standpunt op papier te zetten over verantwoorde loonstijging aan de top. De vakbeweging eiste dat in het overleg met de werkgevers in de Stichting van de Arbeid. Maandag wordt het overleg in de stichting voortgezet.

Premier Kok vindt het een goede zaak dat de werkgevers beperkingen wilen opleggen aan optieregelingen voor managers.

De premier heeft enkele malen zijn ergernis geuit over de vette bonussen voor werkgevers, die van hun werknemers wel verlangden dat ze het met de looneisen kalm aan deden. ,,Als ik eerlijk ben, komt het wel wat laat'', zo zei Kok gisteren wat zuinigjes na afloop van het wekelijkse kabinetsberaad. ,,Maar beter laat dan nooit. Ten halve gekeerd is nog altijd beter dan ten hele gedwaald.''