VVD wil VS in Irak militair steunen

Van onze parlementsredactie DEN HAAG, ZWOLLE - VVD-leider Bolkestein vindt dat Nederland militair ingrijpen van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië in Irak moet steunen. Nederland zou daarbij ook de bereidheid moeten hebben om eigen militairen en materieel in te zetten. Bolkestein zei dit gisteravond op een bijeenkomst van zijn partij in Scheveningen. In een reactie stelde premier Kok gisteren op een PvdA-bijeenkomst dat het veel te vroeg is voor 'wapengekletter'.

“Het is terecht dat voor de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk de maat vol is”, aldus Bolkestein. “Een militair ingrijpen lijkt nu nog de enige mogelijkheid. De VS en het VK zullen daarbij het voortouw nemen. Die twee landen verdienen daarbij alle steun. Helaas blijft steun vanuit de Europese Unie vrijwel uit.” Hij hekelde ook de opstelling van de PvdA in de Kamer. Volgens Bolkestein stellen de sociaal-democraten zich te lankmoedig op.

“Gelukkig heeft Duitsland zich dit weekeinde achter Clinton en Blair geschaard. Wij moeten ons solidair verklaren met bondgenoten die bereid zijn de hete kolen voor ons uit het vuur te halen. Ik roep minister-president Kok en minister van buitenlandse zaken Van Mierlo op om zich achter de VS en het VK te scharen.”

Volgens premier Kok suggereerde Bolkestein een verdeeldheid in de Nederlandse politiek die er niet is. Dat zal blijken als Bolkestein de juiste weg bewandelt en vragen stelt aan het kabinet in de Kamer, aldus Kok.

De premier zei in Zwolle dat uit het telefoongesprek, dat hij zondagavond voerde met president Clinton, blijkt dat hij ook niet met de VS van mening verschilt over Irak. Kok herhaalde dat hij niet wil speculeren over militair ingrijpen, omdat dat de diplomatieke pogingen om te komen tot een vreedzame, politieke oplossing kan belasten.

Er kan een moment komen dat geweld niet is uit te sluiten, maar dat is nu nog niet aangebroken, aldus Kok. “We moeten het uiterste doen om bloedvergieten te voorkomen.” Dat kan via allerlei diplomatieke kanalen, maar ook via de secretaris-generaal van de Verenigde naties of de Veiligheidsraad, aldus de minister-president.

De grootste oppositiepartij, het CDA, is het met de VVD eens. De christen-democraten sluiten Nederlandse deelname aan een militaire operatie tegen Irak niet uit, zo maakte buitenlandwoordvoerder Verhagen gisteren duidelijk in het Radio 1 Journaal.

De twee andere coalitiepartijen, PvdA en D66, zitten vooralsnog meer op de lijn van het kabinet. Dat vindt dat de vraag of tegen Irak geweld moet worden gebruikt, pas in een later stadium moet worden beantwoord.

PvdA-woordvoerster Verspaget staat achter de benadering van het kabinet. “Ik vind dat op dit moment het standpunt van de Nederlandse regering juist is, dat we even moeten wachten tot alle diplomatieke middelen zijn uitgeput.”

Ook haar D66-collega Van den Bos wil nu nog geen definitief standpunt innemen ten aanzien van al dan niet militair ingrijpen. Voor Van den Bos moet in elk geval 'absoluut' vaststaan dat alle diplomatieke middelen zijn uitgeput, voordat een besluit over militair ingrijpen kan worden genomen.

“Daarover hebben we nu nog geen zekerheid. Maar het moment komt wel snel dichterbij. Als er een moment komt, waarop duidelijk is dat alles is geprobeerd, en de VS besluiten tot actie over te gaan, dan vind ik dat de Nederlandse regering de Amerikaanse regering daarin moet steunen.”

Van den Bos sluit in dat geval niet uit dat Nederland mensen en materieel stuurt. “Maar daarmee moeten we niet te koop lopen”, vindt hij. “Dan zullen we eerst moeten consulteren of dat wel echt nodig is.”