'Illegaal verblijf bestraffen helpt niets'

Illegaal verblijf in Nederland strafbaar stellen, zoals de VVD wil, lost niets op. Sterker nog: het leidt slechts tot een grotere belasting van politie en justitie en een negatievere beeldvorming over vreemdelingen, en drijft illegalen met zekerheid het criminele circuit in.

Dat zegt A. van Kalmthout, strafrechtdocent aan de katholieke universiteit Brabant en voorzitter van de commissie van toezicht bij de gevangenis voor vreemdelingen Willem II in Tilburg.

,,Dat veel illegalen uit de ons omringende landen naar Nederland komen, heeft niets te maken met de strafbaarstelling van illegaliteit daar. Die straffen stellen niet zoveel voor. Het komt veeleer door het feit dat illegalen nergens in Europa welkom zijn en telkens van land tot land trekken. Het zijn moderne nomaden.''

Staatssecretaris J. Cohen van justitie is het helemaal met de Tilburgse strafrechtdocent eens. Woensdag keerde hij zich in de Tweede Kamer opnieuw tegen het VVD-voorstel.

Illegalen riskeren volgens de plannen van de liberalen een gevangenisstraf van maximaal twee jaar als zij blijven weigeren mee te werken aan uitzetting.

Volgens Van Kalmthout zou dat betekenen dat de celcapaciteit gigantisch vergroot moet worden. Hij schat het aantal illegalen in Nederland op circa honderdduizend. GroenLinks, PvdA en D66 steunen Cohen in zijn verzet. Het CDA vindt dat het VVD-voorstel serieuze studie verdient. Cohen ziet echter niets in een notitie om de voor- en nadelen op een rijtje te zetten.

VVD-woordvoerder Niederer kondigde na de weigering van Cohen aan zich met zijn fractie te beraden over nadere stappen. De VVD vindt de huidige praktijk van vreemdelingenbewaring te vrijblijvend.

De Vreemdelingenwet maakt 'detentie' van illegalen mogelijk om te bewerkstelligen dat zij alsnog meewerken aan hun uitzetting. Dat is echter geen strafmaatregel, maar een administratieve maatregel.

Als reëel uitzicht op 'verwijdering' uitblijft, wordt de bewaring, al dan niet op last van de rechter, na enige tijd opgeheven. In 1997 gebeurde dat in 3000 van de 10 000 gevallen.