Seth Gaaikema begint in Duitsland aan een tweede carrière als musicalschrijver

De musical 'Catharine' speelt van 14 juni tot en met 14 september dagelijks (behalve op maandag) om 19.30 uur. Op zaterdag en zondag tevens matinee (om 15.00 uur). Reserveren is mogelijk bij het Duitse Theater Aachen: 00-49-241-180.29.29.

Seth Gaaikema: “Steeds meer realiseer ik me hoe prettig het is dat 'Catharine' in Duitsland gaat spelen. In Nederland ben ik de cabaretier Seth Gaaikema, die ook musicals vertaalt. Hier kan niemand nog onbekommerd over me oordelen: de adoratie of verwerping is altijd gekleurd door wat ik in het verleden deed en door wat men van daaruit van me verwacht. In Duitsland daarentegen is de schrijver Seth Gaaikema een totaal onbekende naam. Ik heb tussen 1978 en 1986 twee musicals zelf geschreven, 'Swingpop' en 'Publiek', en daarna vertaalde ik vier grote musicals, waarbij 'Les Misérables' van enorme invloed is geweest. Daarin kon ik niet, zoals bij mijn jaren-zestig-bewerkingen van 'My fair lady' en 'Kiss me Kate', aankomen met humor en mooie taalvondsten; nu werd voor het eerst emotionele kracht verwacht. Nou, met alle bagage die ik zo in de loop der jaren meenam, mag ik nu totaal opnieuw beginnen in een ander land en voor een nieuw musicalpubliek. Het geluk van zo'n second career is niet iedereen gegeven!”

Broer

Seth Gaaikema maakte 'Catharine' met Klaas van Dijk, neef van 'Cyrano'-componist Ad van Dijk, broer van componist Martin van Dijk en begeleider-arrangeur van Paul van Vliet. In 1991 bedachten zij de musical 'De drie musketiers', maar Joop van den Ende gaf voorrang aan 'Cyrano'. Seth Gaaikema: “Ik vind het een teleurstelling dat 'De drie musketiers' nog niet is uitgevoerd, maar ik begrijp het wel van Van den Ende. Beide musicals spelen begin zeventiende eeuw en zijn kostuumstukken met dezelfde hoeden en pluimen. Na 'Cyrano' kun je niet meteen met mijn musical komen. Maar het werken met Klaas van Dijk verliep zo enthousiast en energiek, dat we, ondanks deze tegenslag, besloten samen door te gaan. Nu de eerste versie van 'Catharine' klaar is, weten we nog steeds niet van ophouden. Er is er wéér een in de maak. Die gaat 'Adam en Eva' heten.”

Het idee voor 'Catharine' leefde allang. Seth Gaaikema: “De musical is gebaseerd op de theaterkomedie 'Madame Sans Gêne', honderd jaar geleden geschreven door Victorien Sardou. Ik heb dat stuk een paar keer gezien, zoals toen ik met Lia Dorana in Frankrijk was. Ik dacht steeds: hier zit meer in als je het losmaakt van de tijd. 'Catharine' was de wasvrouw van Napoleon, maar door haar huwelijk met een korporaal drong zij door tot het hof. Waar de nouveau riche zich aanstelt en macht corrumpeert, zoals altijd en overal, is zij de enige die zichzelf trouw blijft en ook haar eenvoudige afkomst niet verloochent. In een confrontatie met Napoleon, die haar wil versieren, hekelt ze zijn macho-gedrag. Dan geeft zij hem sans gêne te kennen dat hij niet naar Rusland moet gaan en moet kiezen voor een Verenigd Europa. Over tijdloosheid gesproken! Dan stelt ze: houd op met oorlogvoeren en bouw aan een nieuwe wereld. Die roep om vrede en tegen geweld, is uiteraard van alle tijden en nog altijd een noodkreet van vrouwen aan mannen. Steeds weer zie je op televisie vrouwen voorbijtrekken die op zoek zijn naar verdwenen kinderen en mannen.”

Jeltsin

“Toen zag ik een paar jaar geleden ook nog eens de anders zo statige Russische president Jeltsin breekbaar en broos bij de lijkbaar van zijn moeder staan. Zij had niet lang daarvoor gezegd dat mannen in het algemeen en haar zoon in het bijzonder altijd veel te druk doende zijn met politiek bedrijven en landbesturen. Via haar dacht ik plots terug aan 'Madame Sans Gêne.' Dat was het begin.”

Klaas van Dijk en Seth Gaaikema hadden enkele liedjes van 'Catharine' klaar toen de laatste met zijn bevriende Duitse musicalproducent Alfred Biolek zat te praten en hem hierover vertelde. Biolek legde vervolgens contact met Elmar Ottenthal, directeur van het Stadstheater van Aken. Die was meteen enthousiast. Elke zomer wenst Ottenthal zijn reguliere opera-aanbod af te wisselen met een musical. Uit die behoefte kwam eerder 'Gaudi' voort, voor welke musical inmiddels een theater is gebouwd naast de Dom van Keulen, waar de productie triomfen viert. De Limburgse Maya Hakvoort, die nu 'Elisabeth' speelt in Wenen, had er een hoofdrol in. Hoewel de audities nog moeten plaatsvinden, is besloten dat Hakvoort 'Catharine' vertolkt. Van 'Gaudi' waren de liedjes overigens nog Engelstalig; 'Catharine' is helemaal Duitstalig. Thomas Woitkewitsch vertaalt de door Gaaikema in het Nederlands geschreven musicalsongs.

Seth Gaaikema: “Thomas is bekend als vertaler van Herman van Veen, maar ik ken hem al veel langer. Zo'n 25 jaar geleden poogde ik via de televisie in Duitsland door te breken. Biolek was mijn producent en daaraan dank ik die vriendschap. Woitkewitsch schreef toen mijn vertalingen. Toen Ottenthal besloot 'Catharine' te boeken als zomerprogrammering 1997, heb ik Thomas benaderd en nu werken we weer samen.”

Omgooien

“Af en toe moeten we voor de Duitse vertaling andere rijmwoorden kiezen en de oorspronkelijke Nederlandse tekst omgooien. Soms zijn die oplossingen zelfs mooier, zodat we, mocht er een Nederlandstalige 'Catharine' komen, de gewijzigde tekst ook in het Nederlands zullen gebruiken. Pas vroeg iemand me trouwens of het de bedoeling is dat 'Catharine' via Duitsland naar Nederland komt. Er is niet over gesproken, ook niet met Van den Ende, nee. Bovendien wens ik me met die vraag niet bezig te houden, omdat nu alleen telt dat die honderd voorstellingen in Aken prachtig moeten worden. Maar ik kon het niet nalaten te antwoorden: tja, het zou natuurlijk kunnen, want ik heb mijn vertaling klaar.”